Die acht lange kantooruren? Daar is voor gevochten

Sinds 1890 vieren we op 1 mei de dag van de arbeid // Dat hebben we te danken aan arbeiders in Chicago die zijn gestorven voor minder werkuren // Maar dát vond op 4 mei plaats, hoe komen wij dan op 1 mei?

Zin in gratis ‘een (bescheiden) hapje en een drankje’ vandaag, op deze ‘socialistische feestdag’? Kom vanmiddag om 17 uur naar Eetcafé Het Warm Onthaal in Den Bosch, op uitnodiging van Bernard Naron, nummer 8 op de Europese PvdA-lijst, die bij dat hapje en drankje zal praten over jeugdwerkloosheid.

De eerste mei – Dag van de Arbeid. Socialistische politici trekken het land in, als voorhoede van de internationale arbeidersstrijd die ergens in de tweede helft van de 19de is begonnen en nog altijd niet is gestreden.

Sinds wanneer geldt 1 mei als ‘International Workers’ Day’?

Sinds 1890. Het is een besluit van een congres van socialisten uit de hele wereld, die op 14 juli 1889 in Parijs bijeen waren gekomen. Ze vierden de honderdste verjaardag van de Franse Revolutie. Opnieuw wilden zij een mondiale arbeidersbeweging stichten, de ‘Tweede Internationale’, nadat hun eerste verbond (1864-1876) was geëindigd in ruzie tussen marxisten en anarchisten.

Wat vieren we precies op 1 mei?

De socialisten in Parijs droegen de dag op aan arbeiders die in 1886 bij een demonstratie op Haymarket Square in Chicago om het leven waren gekomen. Hun strijd voor een achturige werkdag was gesmoord in het bloed van elf doden en tientallen gewonden. Een zelfgemaakte bom, door een activist gegooid naar een politiemacht die de betoging wilde afkappen, leidde tot een vuurgevecht tussen gewapende agenten en demonstranten. Jaren later nog werd internationaal een felle woordenstrijd gevoerd over de vraag wie schuld had aan deze escalatie van geweld: de politie of de demonstranten. Overigens was 4 mei de datum van dit dodelijke treffen.

Waarom dan toch 1 mei als dé dag?

Omdat die datum een lange traditie heeft als vrije dag, feestdag, dag van ‘samenkomst’. Zoals heidense feesten in de eerste eeuwen van het christendom zijn bijgebogen tot kerkelijke hoogtijdagen, zo heeft de arbeidersbeweging de eerste mei naar zich toegetrokken.

En sindsdien vergaderen arbeiders met ‘een (bescheiden) hapje en een drankje’?

Nederland heeft wat dit betreft een beetje een saaie en brave traditie. Tot een nationale vrije dag, zoals die nog steeds in tientallen landen in de hele wereld wordt gevierd, is 1 mei hier nooit uitgegroeid. Een dag van straatgeweld, van strijdende arbeiders tegen ordetroepen (zie tv-journaals vanavond, met vlammende beelden uit diverse landen), is de eerste mei in ons land evenmin. De stad Rotterdam heeft lange tijd voorop gelopen met 1-meivieringen. Alle ambtenaren hadden er een vrije dag, maar die is begin deze eeuw afgeschaft. In gemeente Amsterdam krijgen ze nog wel een vrije dag. Wel in Rotterdam vanavond: een ‘demo’, georganiseerd door het ‘Eénmeicomité’. Motto: ‘Weg met de regering van sociale sloop, voor internationale solidariteit en socialisme.’ De PvdA is geen lid van dit comité.