Roddel en voetbal, dat kijken en lezen ze in Spanje graag

Als de foundation al op mijn gezicht zit, begint het te dagen: dit wordt geen thuiswedstrijd. Ik zit in de grimeerstoel om deel te nemen aan een praatprogramma van de Catalaanse regiotelevisie. Eerder op de dag heb ik samen met andere buitenlandse journalisten de nationalistische regiopresident Artur Mas mogen interviewen. Dat maakt me blijkbaar interessant genoeg voor een liveoptreden.

Althans, zo had de vriendelijke redactrice haar uitnodiging ingeleid. Pas in de studio wordt mijn naïviteit duidelijk, nadat de presentator een praatje komt maken. „We praten kort over jullie ontmoeting met Mas en daarna hoe het is om als Madrileense correspondent over Catalonië te berichten.”

Ah.

In Catalonië ben ik gewend me te moeten verdedigen. De Madrileense kaasstolp vertroebelt de blik van het buitenlandse perskorps, klagen de regionationalisten die willen breken met de centrale staat. Correspondenten zouden zich laten hersenspoelen door enkele rabiaat rechtse, anti-Catalaanse media in de hoofdstad. Bezoekjes aan Barcelona zouden we allemaal beperken tot één dagje op-en-neer.

Toch is ook TV3, de zender waar ik aanschuif, niet een toonbeeld van onafhankelijkheid. De zender wordt betaald door het Catalaanse regiobestuur, wat TV3, zoals elke publieke zender in Spanje, vatbaar maakt voor propagandadoeleinden. Onder het mom van pluraliteit komen tegen- en voorstanders van de nationalistische zaak aan het woord. Maar de eerste groep niet even vaak en lang als de laatste.

Daarnaast: ook in Spanje denken journalisten dat polemiek goed verkoopt. En dat mensen het liefst meningen horen en lezen waar ze het mee eens zijn. Een dynamiek die ertoe leidt dat Catalanen en Spanjaarden zich steeds meer op ‘eigen’ media baseren. En met sterk uiteenlopende varianten van de werkelijkheid leven.

Twee voorbeelden uit het soort nieuws dat hier gretig wordt afgenomen: roddel en voetbal. De Colombiaanse zangeres Shakira, partner van Barça-voetballer Piqué, bracht recent een nieuwe album uit. Hierop staat één liedje in het Catalaans. De ultraconservatieve Spaanse regeringsspreekbuis La Razón sneerde daarover dat een „zwangerschap haar naar het hoofd gestegen moet zijn”. Een ridicule opmerking in een slecht gelezen krant, maar hij werd in Catalaanse media breed uitgemeten.

Enkele weken eerder werd Piqués ploeggenoot Puyol vader. Hij noemde zijn dochter Manuela, een Castilliaanse (ofwel Spaanse) naam. Schande, klaagden enkele Catalaanse nationalisten op internetfora. Een handvol reacties, maar rechtse Spaanse media doken er bovenop.

In Spaans medialand geldt ook: wie betaalt, bepaalt. Ik voel daarom pas echt nattigheid als de presentator de andere panelleden aan me voorstelt. De eerste leidt het fors gesubsidieerde cultureel centrum Born, dat geheel gewijd is aan het Catalaanse verzet tegen Spanje.

Van de andere twee gasten schrijft de eerste voor Nació Digital een zeer nationalistische nieuwssite, de ander voor El Periódico. Deze Catalaanse krant koos een nationalistischer koers, uit dank voor miljoenen aan subsidies en advertentiesteun van de regioregering. De krant is tegelijkertijd zo goed als failliet en feitelijk in handen van La Caixa. Die Catalaanse grootbank wil geen vechtscheiding met Madrid en drong recent met succes aan op matiging.

Het eensgezind nationalistische panel wil graag weten hoe ik weerstand weet te bieden aan alle hoofdstedelijke indoctrinatie. Ik grap dat correspondenten heus niet allemaal een abonnement op La Razón cadeau krijgen zodra we ons in Madrid accrediteren. De ironie wordt gewaardeerd, maar suggestieve vragen blijven volgen.

De El Periódico-journalist vertelt later dat artikelen over internationale media die over Catalonië berichten, op zijn site opvallend veel worden aangeklikt.

Ik ben al afgeschminkt, als ik me afvraag: hoe zou het komen dat ook Catalanen wel eens een frisse – min of meer – onpartijdige blik willen?