Woede en ironie om racisme

VS en Europa reageren verschillend op racisme, beleid van sportbonden werkt vooralsnog niet.

Rassenhaat steekt voortdurend de kop op in de sport, ook al verbiedt het Internationaal Olympisch Comité (IOC) op grond van het Handvest racisme en voert de wereldvoetbalbond FIFA stevig actie onder de noemer ‘Say No To Racism’.

De storm van kritiek op de eigenaar Donald Sterling van de Amerikaanse basketbalclub Los Angeles Clippers – hij verbood zijn vriendin donkere mensen mee te nemen naar wedstrijden – woedde afgelopen weekeinde nog volop of Barcelona-voetballer Dani Alves kreeg tegen Villarreal bij het nemen van een hoekschop een banaan naar zijn hoofd gegooid. De Braziliaan maakte een statement door niet te protesteren, maar de banaan op te eten en onmiddellijk de corner te nemen.

De reacties in de VS en Europa op de incidenten lopen sterk uiteen. In de door rassenconflicten getekende Verenigde Staten is de verontwaardiging groot. Prominenten, onder wie president Barack Obama, bekritiseerden de uitlatingen van Sterling openlijk. Rapper Snoop Dogg schold in een filmpje op Instagram de LA Clippers-eigenaar met een aaneenschakeling van krachttermen de huid vol. Daarnaast is er een uittocht van sponsors bij LA Clippers. Al veertien geldschieters willen niet meer met de ploeg worden geassocieerd.

De superieure reactie van Dani Alves op het bananenincident krijgt in Europa steun in de vorm van humor. Op social media is een ludiek protest losgebarsten dat doet denken aan de recente reactie van Marokkaanse Nederlanders op Wilders’ oproep tot minder Marokkanen. Initiatiefnemer van de bananen-reactie was de Braziliaanse sterspeler Neymar Júnior, teamgenoot van Dani Alves. De voetballer plaatste op Instagram een filmpje waarop hij een banaan eet. Naast hem zijn zoon met een pluchen afgepelde banaan in zijn hand. Neymar riep vervolgens mensen op een banaanselfie te maken. Aan zijn verzoek werd massaal gehoor gegeven.

Neymar werd tijdens Schotland-Brazilië in 2011 ook zelf met een banaan bekogeld. In Nederland overkwam dat Stanley Menzo als eerste. In 1987 werd bananen in het strafschopgebied van de Ajax-doelman gegooid. Later zou Menzo een Willem II-supporter een klap verkopen nadat die had gevraagd of de koffer die de doelman droeg met bananen was gevuld.

Volgens zwarte voetballers worden zij het sterkst in Oost-Europa met racisme geconfronteerd. Daar gaat het vooral om oerwoudgeluiden. Yaya Touré van Manchester City ziet om die reden op tegen het WK voetbal in 2018 dat in Rusland wordt gehouden. De Ivoriaan heeft in een interview met de Britse krant The Mirror gesuggereerd de vijf Afrikaanse landen het WK van 2018 te laten boycotten als de situatie niet drastisch verbetert.

De ‘banaan’ van Dani Alves en de vrees van Touré leren dat anti-racisme-acties vooralsnog geen effect hebben. Er zijn schijnbaar hardere maatregelen nodig om rassenhaat in stadions uit te roeien. Maar welke?