Opinie

Winnen de regenten of de vergadertijgers?

Verschil moet er zijn, maar wie mort als de verschillen te groot geworden? Aandeelhouders. Bij twee beursgenoteerde semifamiliebedrijven, het brouwersconcern Heineken en de Telegraaf Media Groep, muitten de aandeelhouders afgelopen week over de beloningen voor de top. Bij Heineken, waar de gelijknamige familie de zaken naar haar hand kan zetten, was een deel van de beleggers kwaad over het feit dat de criteria voor de beloning van de top en ongeveer 750 managers werden versoepeld, omdat zij anders zeker géén bonus zouden incasseren. De bijstellingen zijn een klassiek voorbeeld van de doelpalen verder uit elkaar zetten terwijl het spel wordt gespeeld. Te makkelijk scoren.

Een markant aantal beleggers, bijna 21 procent, stemde dan ook tegen de jaarlijks gevraagde goedkeuring van het beleid van de commissarissen. Dat is een vergaande uiting van ongenoegen. En dat schoot president-commissaris Hans Wijers weer in het verkeerde keelgat. Het zal je maar gebeuren als topcommissaris (Shell, GlaxoSmithKline, Ajax) en als boegbeeld van de partij van de directe democratie (D66), dat de mensen tegen stemmen. Hij noemde de afstemming „disproportioneel”.

Nee, dan deden de commissarissen van de Telegraaf Media Groep (TMG) het beter. De dominante aandeelhouder daar is de familie Van Puijenbroek. De commissarissen handelden onder leiding van Michiel Boersma (zelf ooit mikpunt van een media- en aandeelhoudersrel over zijn bonus toen hij nog de baas van energiebedrijf Essent was) in de vaderlandse traditie van wat inschikken als het ‘beleggersvolk’ begint te morren. Na kritiek uit de zaal en een afkeurende verklaring van de centrale ondernemingsraad van TMG besloten de commissarissen na twee schorsingen de beloning voor de nieuwe topman Geert-Jan van der Snoek te matigen, zo bleek uit een smakelijk verslag van de vergadering in De Financiële Telegraaf.

Welke van de twee mores wint, regentesk doorzetten of polderachtig inschikken, nu het kabinet én de Europese Commissie de touwtjes aantrekken? Het kabinet wil de ondernemingsraad en de directie verplichten tot een gesprek over de beloningsverhoudingen binnen hun bedrijf. Nu is dat een optie, niet verplicht.

Het kabinet ziet de gespreksplicht als extra medezeggenschap en een dam tegen „excessieve topbeloningen”, schreef minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken, PvdA) onlangs in redactie op vragen van SP-Kamerlid Sadet Karabalut. Zij had hem specifiek om een reactie gevraagd op een bericht in de Volkskrant dat topbestuurders van Nederlandse beursgenoteerde bedrijven gemiddeld vijftig maal meer verdienen dan hun werknemers en die van de Brits-Nederlandse levensmiddelengigant Unilever zelfs 112 keer meer. Asscher liet zich niet uit zijn tent lokken.

De minister refereert wel aan een toekomstige Europese richtlijn die grote ondernemingen verplicht openheid te geven over hun interne beloningsverhoudingen. Het kabinet houdt daar nu een consultatieronde over en zegt dan wat het zelf vindt. Dat is leiden met een kleine L.

De enige grote Nederlandse onderneming die volgens mijn waarneming iets zegt over de interne beloningsverhoudingen is voedingsbedrijf Nutreco. De commissarissen bespreken in een aparte alinea de beloningsverhoudingen bínnen het bedrijf. Het vaste salaris van topman Knut Nesse van 615.000 euro is 23,6 maal het laagste salaris dat Nutreco in Nederland betaalt, schrijven zij, en 2,1 maal het salaris van de hoogste manager die aan hem rapporteert.

Dit is natuurlijk maar de helft van het verhaal, want de rekensom mist de profijtelijke beloning voor de top in aandelen. Maar het is een begin.