Pesten en terugpesten, met de tv als beschermheer voor allen

Gisteravond was het zo ver. Na weken discussie en met een kort geding in het verschiet zond RTL het eerste deel uit van Project P: stop het pesten. Voor dit programma wapenden de tv-makers scholieren die het op school zwaar te verduren hebben met twee verborgen camera’s (een voorop, een achterop) met als doel de klas en de schoolleiding er voor de camera mee te confronteren.

Zes scholen werkten mee, waarvan twee onder protest. Een zevende, het Einstein Lyceum in Hoogvliet, wil samen met de ouders op 12 mei via de rechter uitzending van de beelden voorkomen en de privacy van hun leerlingen waarborgen.

Ze hoeven zich in Hoogvliet weinig zorgen te maken. In de uitzending van gisteravond waren de beelden choquerend. Maar de scheldende en beukende pestkoppen waren zo onherkenbaar gemaakt dat het gevaar van stigmatisering minimaal is. Wel kwam de klas als groep in beeld, in een gesprek waar iedereen er sympathiek afkwam. Er werden nadrukkelijk geen gangmakers geïdentificeerd. Verder gebeurde er ook weinig. De klas had geen idéé, de mentor had geen idéé en de conciërge had geen idéé – zeiden ze. Daar kwamen ze mee weg en toen kwam alles weer goed. En daar zit ’m de kneep.

„Dennis [Weenink] en Johnny [de Mol] willen einde aan pesten maken op scholen”, belooft de website van RTL. Dat zal best, maar

Project P is allereerst emotie-tv en de makers zijn onwaarschijnlijke beschermers. Ze redden uiteindelijk zeven slachtoffers, één voor elke aflevering. Min één: de leerling in Hoogvliet. Die is alvast de grote verliezer.

Project P is een vervalsing zoals realityprogramma’s altijd vervalsingen zijn. Individuele gevallen worden ingezet als pars pro toto en ze krijgen zware wapenen waarvan ze de consequentie niet overzien. Pesters te kakken zetten via een verborgen camera lijkt een gepaste wraak, een oog voor een oog. Maar het gaat om ‘lekkere’ tv, en een happy end is noodzakelijk.

Project P behandelt alleen zijdelings de wezenlijke vragen over weerbaarheid en groepsgevoel. Wanneer wordt plagen pesten? Hoe verhouden buitensluiten en jezelf isoleren zich tot elkaar? Hoe doorbreekt de schoolleiding een verziekte sfeer, wat is de rol van ouders? Project P vraagt het zich niet af. De draak wordt verslagen, Sint Joris trekt verder. Pesters zullen mee huilen maar zich niet herkennen in deze extreme gevallen. Ze gaan ‘gewoon’ door met hun ‘geintjes’ zonder zich het trauma van hun zondebok te realiseren. En de slachtoffers staan nog meer alleen: ook nog te stom om de stoere mannen van de tv tot bescherming te verleiden.