Opinie

Jezusjihadi’s

Er is wetenschappelijk bewijs gevonden voor het bestaan van ‘neofundamentalisten’: jonge, fanatieke christenen die weer ouderwets in de duivel geloven – aldus het nieuws over een dik rapport van het Centraal Planbureau, dat gisteren verscheen.

Neofundamentalisten. Leuk neologisme. ‘Jezusjihadi’s’ schreef GeenStijl – nog leuker.

‘God is terug’, dat scoort altijd. Atheïsten schrikken, gelovigen krijgen hoop. Alleen God komt steeds maar niet terug; ook niet voor dit rapport, ik geloof er geen snars van. Ik geloof wel in wetenschap, maar niet in wetenschap over geloof.

Want hoe bewijs je geloof? Respondenten beantwoordden stellingen als: “De Bijbel is het woord van God’ of ‘De duivel bestaat’. Maar wat versta je onder God? Of de duivel? De duivel is voor mij kanker, bijvoorbeeld, of een kapotte afwasmachine op maandag.

Serieus. Ik las dat 30 procent van de Nederlanders gelooft dat de Bijbel ‘het woord van God’ is, terwijl maar 17 procent gelooft in het bestaan van de duivel. Huh? Satan staat echt in de Bijbel. Dus er is een groep die ofwel het boek niet las, ofwel denkt dat God zomaar dingen verzint.

Of het onderzoek rammelt. Ik schrok van een enquêtestelling over ‘zelfspiritualiteit’: ‘De zin van het leven zul je moeten vinden in je unieke innerlijke ervaring en de ontwikkeling van je eigen vermogens’. Veel te vaag.

Ik kom toevallig zelf uit een fundamentalistisch nest, dus ik ben bevooroordeeld, maar wat ik zie bij mijn familieleden is dat ze steeds losser worden, en hun hele kerk ook, inclusief dogma’s en voorschriften. Ik mocht op zondag niet voetballen, mijn jongste broertje al wel. Logisch dat jonge christenen zeggen zich opeens aan de voorschriften te houden: die versoepelen.

De helft van de jonge kerkgangers zou zich nu ‘zeer gelovig’ noemen, tegen twintig jaar terug slechts één op de vijf. Logisch, de kerken stromen leeg, alleen fanatici blijven over. Haal de cola uit een glas whiskey-cola en je krijgt een steeds sterker drankje. De onderzoekers kennen dit effect, maar het verklaart niet alles, zeggen ze, “er is meer aan de hand”. (Hier een spannend muziekje.) Ik denk niet dat het zo spannend is. Geloof is als seks: het zit voor een groot deel tussen de oren, enquêtes erover zijn onbetrouwbaar. Jongeren nóémen zich misschien fanatieker, maar zijn ze dat ook?

Bij het rapport zaten geen hersenscans. Het keek ook nauwelijks naar algemene trends onder Nederlandse jongeren, alsof kerkelijke jongeren in een vacuüm leven. Neem trends als de zucht naar authenticiteit, retro en zelfexpressie. Misschien afficheren jongeren zich graag met de ambachtelijke HEERE God van de Statenvertaling, in plaats van die moderne Zwevende Aanwezige – maar dan zijn ze niet opeens fundamentalist, net zo min als een hipster met stadstuin opeens boer is.

Juist hoe minder identiteit je hebt, hoe harder je die benoemt.

EO-presentator Manuel Venderbos ging onlangs als zogenaamde ‘christenjihadist’ naar Egypte. Want hij vond het „op een bepaalde manier wel echt heel mooi” dat die „echt all the way gaan voor hun geloof”. Hij nam vooraf een afscheidsvideo op. “Fuck! Dit is echt niet te doen dit!” zei hij.

Fopjihadi’s die fuck zeggen – neofundamentalisme in een notendop.