De meeste chemische wapens zijn weg. Feest?

Terwijl de burgeroorlog in Syrië nog in alle hevigheid woedt, levert de internationale missie die belast is met het opruimen van de chemische wapens van het land een opmerkelijke prestatie. Maar liefst 92,5 procent van het arsenaal is het land inmiddels uit of is in Syrië vernietigd, aldus het hoofd van de gezamenlijke missie van de Verenigde Naties en de Organisatie voor het verbod op chemische wapens (OPCW), de Nederlandse VN-diplomaat Sigrid Kaag.

Toen het akkoord over de vernietiging van het Syrische gifgas in september werd bereikt, geloofde vrijwel niemand dat het haalbaar was dit midden in een hevige burgeroorlog voor elkaar te krijgen, en dan ook in minder dan een jaar tijd. Maar de internationale missie heeft de verwachtingen vooralsnog overtroffen, ondanks wisselende medewerking van de Syrische regering.

Vooral de afgelopen maanden is er aanzienlijke vooruitgang geboekt. Maar de operatie ligt niet op schema. De Syrische regering beloofde eerder dit jaar dat eind april al het materiaal opgeruimd zou zijn. Het is onwaarschijnlijk dat dit gehaald zal worden, want het grootste deel van het resterende spul ligt op een locatie die door de gewelddadigheden moeilijk toegankelijk is.

Dat betekent dat het Syrische regime nog altijd beschikt over meer dan 7 procent van zijn chemische wapens. En sinds vorig jaar zomer is duidelijk dat het er niet voor terugschrikt om zulke wapens ook in te zetten. De VN-Veiligheidsraad heeft 30 juni als uiterste datum gesteld voor de complete ontmanteling van het arsenaal. Terecht zei Kaag gisteren dat alles in het werk gesteld moet worden om die deadline te halen.

Als dat lukt is dat een unieke prestatie, maar helaas geen reden tot opluchting. De oorlog is nog altijd een uitzichtloze strijd, waarbij ook met andere dan chemische wapens op enorme schaal dood en verderf wordt gezaaid. Bovendien is niet uit te sluiten dat Syrië nog gifgas achterhoudt in geheime opslagplaatsen.

Een bijkomend probleem is dat er sinds een paar weken berichten uit Syrië komen dat het leger een aanval heeft uitgevoerd met chloorgas. Het gebruik van dit gas voor militaire doeleinden is weliswaar in strijd met de Chemische Wapens Conventie, waarbij Syrië zich vorig jaar aansloot. Maar het bezit van chloor is niet verboden, en ook niet opgenomen in de lijst substanties die Syrië zou opgeven.

Belangrijk is verder dat de installaties waar Syrië chemische wapens maakte niet alleen ontmanteld worden, maar ook definitief onbruikbaar worden gemaakt. En ten slotte zullen af en toe inspecties nodig zijn, om te garanderen dat Syrië vrij van chemische wapens is en blijft.