De inspecteurs houden hoop

Afgelopen weekend miste Syrië de deadline voor de vernietiging van chemische wapens // De doelstelling bleek te ambitieus // Ook zonder het wapenarsenaal verloopt de strijd gruwelijk

Afgelopen zondag miste Syrië een belangrijke deadline: alle chemische wapens hadden het land uit moeten zijn. Maar Syrië heeft nog steeds niet de gehele voorraad verscheept en vernietigd.

De inspecteurs blijven hoopvol.

1 Wat is er aan de hand?

Na eerdere vertragingen kondigde Syrië aan dat het dit weekend klaar zou zijn met de vernietiging of verscheping van alle chemische wapens uit het land. De meeste grondstoffen voor chemische wapens in het land vernietigd of Syrië uitgebracht om vernietigd te worden aan boord van een speciaal daarvoor ingericht Amerikaans schip. Maar Sigrid Kaag, het Nederlandse hoofd van de gezamenlijke inspectiemissie van de OPCW (Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens) en de VN, zei zondag in Damascus dat ongeveer 7,5 procent van het chemische arsenaal nog niet is vernietigd.

2 Houdt het regime van Assad zich niet aan zijn beloftes?

Zo’n hard oordeel trekt het inspectieteam niet. De toezegging van Syrië over de ontmanteling van in totaal 1.200 tot 1.300 ton aan grondstoffen voor chemische wapens werd vorig jaar onder met name zware Amerikaanse druk gedaan na een gifgasaanval op 21 augustus op een buitenwijk van Damascus. Daarbij vielen meer dan 280 doden.

In een destijds aangenomen VN-resolutie staat 30 juni 2014 als datum waarop de vernietiging van het totale arsenaal een feit moet zijn. In Damascus drukte teamleider Kaag de Syrische regering zondag op het hart zich aan die deadline te houden. Ze sprak de hoop uit dat dit lukt.

3 Is die verwachting terecht?

Toen vorig jaar oktober de VN-resolutie werd aangenomen met 30 juni 2014 als deadline, werd dat alom gezien als een ambitieuze, waarschijnlijk té ambitieuze doelstelling. In de eerste maanden van dit jaar verliep het vervoer van chemische stoffen naar de havenstad Latakia (voor verder transport over zee) moeizaam, onder andere door veiligheidsproblemen, de dreiging van aanvallen door rebellen. De laatste maanden is het proces evenwel in een stroomversnelling gekomen. Nu zijn de chemische wapens verwijderd van elf van de twaalf geïdentificeerde productie- en opslagplaatsen. De resterende hoeveelheid kan in één of twee transporten worden afgevoerd. Maar de opslagplaats bevindt zich in een regio waar wordt gevochten tussen leger en rebellen. Dat maakt het des te urgenter snel te handelen, zei diplomaat Kaag.

4 Maar er werden pas toch nog chemische aanvallen gepleegd?

Recentelijk werden legeraanvallen met vermoedelijk chloorgas gemeld.

Frankrijk en de VS hebben dat gezegd. Volgens Kaag moet snel onderzoek worden gedaan naar deze vooralsnog „ongefundeerde beschuldigingen”. Maar dat is geen taak voor de huidige inspectiemissie, zei ze.

5 Hoe verloopt de strijd zonder chemische wapens?

Die verloopt onverminderd gruwelijk. Zondag vielen zeker 24 doden in Aleppo, in het noorden. Beide partijen proberen de stad in handen te krijgen in de aanloop naar de verkiezingen, begin juni. Rebellen voeren mortierbeschietingen uit. Het leger gooit vanuit gevechtsvliegtuigen en helikopters olievaten gevuld met explosieven, spijkers en schroot op woonwijken. Er wordt ook hevig gevochten om de stad Homs in handen te krijgen.