Vastgoedrijk Paarlberg in verval

De tot vier jaar cel veroordeelde zakenman Jan Dirk Paarlberg bezit nog veel vastgoed: van winkels en kantoren tot restaurants. Maar waar leeft hij van?

Illustratie Anne Caesar

De tennisbaan is netjes geveegd. De bloemen en planten in de tuin van kasteel Ridderhofstad Bolenstein beginnen langzaam in bloei te raken. Een chauffeur laadt vanuit een bijgebouw een paar dozen achterin een zwarte BMW, een 7-serie met cataloguswaarde van ruim twee ton. De zon weerkaatst op het dak van de tuinkoepel. Een tuinman duwt een elektrische handmaaier over het enorme gazon.

Ridderhofstad Bolenstein is het pronkstuk uit de vastgoedportefeuille van zakenman Jan Dirk Paarlberg. Een rondreis langs zijn vastgoed in Nederland vertelt het verhaal over de opkomst en ondergang van Jan Dirk Take Paarlberg, zoon van een Amsterdamse aardappelenhandelaar. Sommige panden zijn een teken van zakelijke hoogtepunten, de tijd dat hij in de societyrubrieken stond en gold als onberispelijke zakenman. Andere vormen het decor van de grimmige wereld waarin hij belandde door zijn contacten met zakenpartner Willem Endstra. Het was de tijd dat banken hem liever als klant zagen vertrekken en vrienden als eurocommissaris Neelie Kroes haastig hun banden met de kasteelheer verbraken.

De zoemer bij de toegangspoort van het kasteel gaat vier keer over, dan meldt zich ene Herman. „Nee, meneer Paarlberg is niet thuis. Hij is in het buitenland.”

Paarlberg zit in Saint Tropez, in een van zijn huizen. Een paar minuten lopen en hij staat op het strand. In zijn kasteeltje is hij al bijna twee maanden niet geweest. Zijn mobiele telefoon neemt hij niet op. Maar een echt vakantiegevoel zal de zakenman niet hebben. De Nederlandse justitie wil dat hij zo snel mogelijk naar Nederland komt om een celstraf van vier jaar uit te zitten. De Franse justitie heeft besloten dat hij pas op 1 september terug naar Nederland hoeft. Tot die tijd moet hij zich elke week een keer melden bij de Franse politie, zodat ze weten dat hij niet de benen heeft genomen. Zijn paspoort ligt op het Franse politiebureau in een kluisje.

Het is de paradox in het bestaan van Jan Dirk Paarlberg. Bij een eerste aanblik lijkt er weinig aan de hand, maar zijn imperium is in verval. Hij zit in de Zuid-Franse zon, maar kan geen kant op. Zijn kasteel ligt er piekfijn bij. Het personeel zorgt in zijn afwezigheid keurig voor de Ridderhofstad. Maar wie goed kijkt, ziet achterstallig onderhoud. Op de zijkant van het kasteel zit groene algaanslag. De luiken zijn toe aan een verfbeurt. En wie in het Kadaster kijkt, ziet dat Paarlberg het kasteel – waar ooit zijn goede vriendin Neelie Kroes kantoor hield – in onderpand heeft gegeven aan schuldeisers.

Op papier is hij nog een vermogend man, met een forse vastgoedportefeuille in Nederland, huizen in het buitenland en een aanzienlijke kunstcollectie. Maar in de vastgoedwereld vragen zijn concurrenten zich af waarvan hij rondkomt. Hij houdt de schijn op, denken ze, maar waar doet hij dat van? En hoe gaat hij de 25,6 miljoen euro betalen die hij nog aan justitie schuldig is? Op een deel van het vastgoed – kantoren, winkels, restaurants, woonhuizen – dat Paarlberg nog bezit, ligt beslag van justitie. Of het is in onderpand gegeven aan schuldeisers. De huurinkomsten van de kantoren die Paarlberg heeft, gaan ook niet naar hem, zo gaat het verhaal in de vastgoedwereld. Dit gerucht wordt echter door een justitiewoordvoerder ontkent.

Miljoenen verdiend

Een goed voorbeeld daarvan is het kantoorpand De Dreef Tower, in Amsterdam Zuidoost, de volgende tussenstop in de tocht langs de bezittingen van Paarlberg. Dit kantoor kocht hij in 1990 met zijn bedrijf Merwede Groep. Hij was dat jaar teruggekeerd uit Londen, waar hij als jonge bankier naar eigen zeggen miljoenen had verdiend bij Salomon Brothers en begon als investeerder. Zijn belangrijkste deal doet hij ook dat jaar. Hij koopt voor 1 gulden het failliete buitenreclamebedrijf Mediamax op. In 2000 verkoopt hij het opgelapte bedrijf voor 150 miljoen euro aan Viacom uit Amerika.

De Dreef Tower heeft Paarlberg nog steeds. De hoge toren ligt aan de voet van voetbalstadion de Amsterdam Arena. Hier staan ook kantoortorens waar ABN Amro en de Deutsche Bank in zitten. In het kantoor van Paarlberg huren onder meer de Bedrijven Vereniging Zuidoost, het Amerikaanse bedrijf Henley & Partners en een IT-leveranciers ruimte. Via Van Dijk & Ten Cate Vastgoedadviseurs is er ook nog veel ruimte te huur in het pand.

Vastgoedmannen die goede zaken doen richten graag een monument voor zichzelf op, of ze kopen er één. Zo kocht Paarlberg in 1996 de Euromast in Rotterdam, de 186 meter hoge toren die in 1960 ter ere van de Floriade werd gebouwd. Jaarlijks bezoeken volgens de exploitant zo’n 300.000 mensen de toren, om op 96 meter hoogte te eten in het restaurant of met een lift naar de top van de Euromast te gaan om te genieten van de Rotterdamse skyline.

In 2009 probeerde Paarlberg de lange mast te verkopen. Hij had een principeovereenkomst met de bekende horecaondernemer Sjoerd Kooistra. Die betaalde 1 miljoen euro vooruit en als de koop definitief was zou hij een restbedrag naar Paarlberg overmaken. Tot een verkoop kwam het nooit. Kooistra beroofde zichzelf in de zomer van 2010 van zijn leven. Kort daarna ging Kooistra’s bedrijf failliet. Curator Seerp Gratama trof een schikking met Paarlberg over het terugbetalen van de 1 miljoen euro. Gratama: „Onderdeel van de schikking is dat ik er niets over mag zeggen.”

Ondanks deze schikking zal de mast aan iemand anders verkopen niet makkelijk worden. Er liggen nog drie andere hypotheken op, van in totaal dik 14 miljoen euro.

Van Rotterdam gaat de tocht langs het vastgoed van Paarlberg naar de Woerdense Verlaat. Dit gehucht ligt tussen Alphen aan de Rijn en Maarssen. Aan de Amstelkade in dit dorp had Paarlberg een woonboerderij, die een rol speelde in de strafzaak tegen hem. De witte boerderij met rieten dak ligt aan het riviertje de Kromme Mijdrecht. Aan de achterkant van het huis liggen weilanden, waar schapen lopen. Ook ligt er een grote plastic koe. Op de oprit van de boerderij staan grote containers.

De boerderij verhuurde Paarlberg jarenlang aan een kennis. Maar ook Heineken-ontvoerder Holleeder kwam er over de vloer. Tenminste, dat verklaarden enkele getuigen in de strafzaak tegen Paarlberg. Volgens de aannemer die eind jaren negentig het huis voor Paarlberg verbouwde, hield Holleeder toezicht op de aanleg van het beveiligingssysteem.

Kasteelheer

In die jaren besloot Paarlberg met Endstra te breken, vertelde de kasteelheer tijdens zijn rechtszaak aan de rechters. Al die criminele types die om zakenpartner Endstra heen hingen, daar voelde hij zich niet prettig bij, aldus Paarlberg. En dus besloot Paarlberg naar eigen zeggen om al hun gezamenlijke belangen te verkopen, bijvoorbeeld zijn aandeel in de jachthaven Seaport Marina in IJmuiden. En terwijl Paarlberg zo hoopte uit de problemen te blijven, werd het zijn ondergang.

In mei 2004 werd Endstra voor zijn kantoor in Amsterdam doodgeschoten. Kort daarna duikt de naam van Paarlberg op in het onderzoek. Hij mag dan wel in 1997 de banden hebben verbroken, tot een half jaar voor zijn dood kreeg Paarlberg nog geld van Endstra. Dat zijn naam weer aan die van de dode Endstra wordt gekoppeld is slecht voor de zaken van Paarlberg. Banken doen liever geen nieuwe zaken met hem. Andere vastgoedmannen laten hem even links liggen. En Neelie Kroes verlaat snel haar kantoortje in kasteel Bolensten en laat publiekelijk weten dat ze de banden met Paarlberg heeft verbroken.

Het wordt nog erger. In 2006 wordt Willem Holleeder opgepakt, onder meer voor de afpersing van Willem Endstra. Een paar maanden later blijkt ook Jan Dirk Paarlberg verdachte. Hij heeft volgens justitie het geld witgewassen dat Holleeder van Willem Endstra afperste. Vanaf dat moment is het zakelijk afgelopen voor Paarlberg. In De Telegraaf staat hij niet langer in het Stan Huygensjournaal, maar als verdachte met een balkje voor zijn ogen.

Volgens bronnen in de vastgoedwereld klopt hij in die jaren bij collega’s aan om geld te lenen. Een van de geldschieters zou de Limburgse vastgoedhandelaar Henk Stienstra zijn, met zijn beleggingsmaatschappij Mercurius uit Heerlen. Uit het Kadaster blijkt dat Paarlberg in ruil voor een lening voor 10 miljoen euro aan vastgoed in onderpand geeft aan Stienstra. Het gaat om panden in Amstelveen, Amsterdam, Loenen aan de Vecht en Baambrugge. Ook krijgt Stienstra het kasteel in Maarssen in onderpand. Vragen hierover wil Stienstra niet beantwoorden. Ook Paarlbergs advocaat reageert niet op een verzoek om commentaar.

In 2010 krijgt Stienstra als schuldeiser nog eens een hele partij vastgoed in onderpand van Paarlberg, deze keer voor in totaal 15 miljoen euro. Kantoorpanden, een loods in Amsterdam, een grachtenpand in Den Bosch, de Euromast, de boerderij in Woerdense Verlaat. De boerderij is begin dit jaar voor negen ton door Stienstra verkocht, waarmee Paarlberg weer een klein deel van zijn schuld heeft afgelost. Door panden te verkopen en vastgoed in hypotheek te geven probeert Paarlberg zijn zaken rond te breien, zo vertellen bronnen in het vastgoed.

Het bewijs staat in Amstelveen, de volgende tussenstop in de route langs het imperium van Paarlberg. In de straat In de Wolken had Paarlberg een luxe bungalow met een stuk grond van 900 vierkante meter. Op de parketvloer in de woonkamer ligt een zebrahuid, zo blijkt uit foto’s op de site van de makelaar. En boven de open haard hangt de kop van een stuk wild.

Paarlberg had het huis al een tijdje in de verkoop staan. Eind januari is het Paarlberg gelukt om een koper voor het huis te vinden. De Russische topman van de Amsterdam Trade Bank, een dochterbedrijf van de Russische Alfa-Bank Group, is voor ruim negen ton de nieuwe eigenaar, blijkt uit het Kadaster. Zo scharrelt Paarlberg de laatste tijd wat geld bij elkaar. Het lijkt erop dat de ooit geprezen zakenman diep gevallen is. Zo zou hij zelfs niet genoeg geld hebben om zijn advocaten te betalen, zeggen voormalige zakenpartners.

De rondreis eindigt in Drachten. Uit het Kadaster blijkt dat ook het advocatenkantoor Wladimiroff begin 2013 een hypotheek van 7,5 ton kreeg op een kantoor van Paarlberg. Als zekerheid voor „nog te betalen openstaande facturen”. Het gaat om een wat achenebbisj kantoorpandje aan de Oudeweg in Drachten, met lichte bakstenen en donkere kozijnen. Het ziet er troosteloos uit van binnen, met vlekken op de vloerbedekking. Buiten hebben de struiken en bomen om het pand heen dringend onderhoud nodig.