Onderzoeksraad in advies aan Teeven: veiligheid van asielzoekers kan beter

Staatssecretaris Fred Teeven eerder deze maand tijdens het wekelijkse vragenuurtje in de Tweede Kamer. Foto ANP / Bart Maat

Asielzoekers in opvanglocaties en detentiecentra lopen het risico om lichamelijke of geestelijke schade op te lopen. Dat concludeert de Onderzoeksraad voor Veiligheid vanochtend in zijn rapport ‘Veiligheid van vreemdelingen’. De Raad adviseert staatssecretaris Teeven van Veiligheid en Justitie maatregelen te nemen om de risico’s die vreemdelingen lopen te beperken.

Volgens de raad zijn er geen aanwijzingen dat asielzoekers en uitgeprocedeerde asielzoekers structureel onveilig zijn.

Belangrijkste bevindingen

Het lukt niet altijd om de risico’s die vreemdelingen lopen te beheersen:

  • Dat komt onder meer doordat de medewerkers niet alleen rekening houden met de veiligheid van de vreemdeling, maar ook met hun eigen veiligheid en die van anderen, met de snelheid van de asielprocedure en met de kosten. De veiligheid van de vreemdeling kan dan ondergeschikt raken aan andere belangen.
  • Medewerkers beschikken niet altijd over de informatie die zij nodig hebben. De Raad maakt zich daarbij vooral zorgen over de overdracht van medische gegevens. Op cruciale momenten, bijvoorbeeld op het moment van inbewaringstelling, blijkt medische informatie namelijk niet altijd voorhanden. De Raad vindt het belangrijk dat hier met spoed een oplossing voor wordt gevonden.
  • Vreemdelingen met psychiatrische problemen krijgen niet altijd de zorg die zij nodig hebben. Soms wordt niet met een behandeling gestart, omdat de verwachte verblijfsduur in een opvanglocatie of detentiecentrum korter is dan de verwachte behandelduur. Daardoor kan het bijvoorbeeld gebeuren dat vreemdelingen met onbehandelde psychotrauma’s op straat belanden en daar een risico vormen voor zichzelf en hun omgeving.

‘Menselijke maat in beleid Teeven ver te zoeken’

“Het onderzoeksrapport geeft duidelijk aan dat er tekortkomingen zijn in de asielprocedure”, reageert Jasper Kuipers, adjunct-directeur VluchtelingenWerk Nederland.

“De focus op snelheid maakt dat er een reëel risico is op verkeerde beslissingen. De door staatssecretaris Teeven beloofde ‘menselijke maat’ na de dood van de Russische asielzoeker Dolmatov is nog ver te zoeken. [...] We houden ons hart vast voor wat er gebeurt als de werkdruk door aangekondigde bezuinigingen toeneemt.”

Teeven moet uitleg geven in Kamer - ook over zelfmoord asielzoeker

De raad stelde het onderzoek naar de veiligheid in asielzoekerscentra in naar aanleiding van een Kamerdebat over de zelfmoord van de Russische asielzoeker Aleksandr Dolmatov, die vorig jaar zelfmoord pleegde in vreemdelingendetentie. De PvdA en de linkse oppositiepartijen wilden opheldering van Teeven over de kwestie. Onder druk van coalitiepartij PvdA zegde Teeven toe om het asielbeleid humaner te maken.

Teeven moet de Kamer binnenkort uitleg geven over de conclusies van het rapport en over de situatie van een Armeense asielzoeker die zichzelf om het leven heeft gebracht. Die kwestie kwam gisteren aan het licht. De Armeen pleegde anderhalve week geleden zelfmoord in het bos bij asielzoekerscentrum Schalkhaar, bij Deventer. De man had een zware psychiatrische stoornis. Toch had hij sinds zijn aankomst in Nederland, half december vorig jaar, geen psychiatrische begeleiding gekregen.

    • Marije Willems