Wie van de vijf dirigenten...

Gezocht: chef-dirigent met ruime ervaring voor toporkest // Met een visionaire blik op het grote, romantische repertoire // Waardoor musici geïnspireerd worden tot hun beste spel

Foto Marco Borggreve

Bij zijn benoeming in 2002 gold Mariss Jansons als een atypische nieuwe chef-dirigent: te oud (59), als hartpatiënt te weinig fit voor de vele tournees en in zijn repertoire niet ‘Amsterdams’, dat wil zeggen geen expert in de muziek van Mahler, Strauss en Bruckner.

En toch was Jansons onder de orkestleden dé favoriet voor de opvolging van Chailly als chef-dirigent van het Koninklijk Concertgebouworkest. Waarmee werd onderstreept dat hun gevoel de beste graadmeter is voor een succesvol chefschap. Uiteindelijk bleef hij zelfs ruim tien jaar, kort in de traditie van het orkest, maar naar hedendaagse norm een respectabele periode. Gisteren werd bekend dat hij stopt.

Het Concertgebouworkest is internationaal bezien een toporkest, maar het is óók een orkest met een ‘naam’. Het heeft een unieke organisatiestructuur, waarin musici zitting hebben in het bestuur. Over de nieuwe chef hebben zij dus daadwerkelijk iets te zeggen. Het orkest heeft uitgesproken meningen over de dirigenten met wie wordt samengewerkt en kan iemand maken (zoals laatst bij het succesvolle debuut van de eigen ex-slagwerker Gustavo Gimeno) en breken. Christian Thielemann, technisch briljant maar berucht opvliegend, werd juist daarom net níét de opvolger van Chailly.

Wat moet een Amsterdamse chef allemaal in huis hebben? Hij moet de musici ‘zien’ als de internationale topspelers die zij zijn en ze de nodige vrijheid gunnen. Te veel bescheidenheid (David Afkham, Semyon Bychkov) kan funest zijn, en te veel praten werkt averechts. Wel weer vereist is een visionaire blik op het grote, romantische repertoire, waardoor de musici geïnspireerd worden tot hun beste spel.

Bestaat zo’n fijngevoelig en toch superieur dirigent? En zo ja: is hij beschikbaar?