Het Orakel op de Dam weergalmt sms-teksten van wie ze maar stuurt

Het beeld is tweeënhalve meter hoog en komt midden op de Dam in Amsterdam te staan. De kop beweegt mechanisch. Op 5 mei komen uit zijn mond sms-teksten die burgers hem sturen. Of die nu vunzig zijn of filosofisch. Het Orakel is “een afgodsbeeld waar de gemeenschap zich omheen verzamelt.”

Ontwerptekening van Het Orakel op de Dam
Ontwerptekening van Het Orakel op de Dam Atelier Van Lieshout

Het beeld is tweeënhalve met hoog en komt midden op de Dam in Amsterdam te staan. De kop beweegt mechanisch. Op 5 mei komen uit zijn mond sms-teksten die burgers hem sturen. Of die nu vunzig zijn of filosofisch. Het Orakel is volgens de makers “een afgodsbeeld waar de gemeenschap zich omheen verzamelt.”

Maker Joep van Lieshout: „Dit beeld is niet alleen viering van de vrijheid. Het bevraagt vrijheid.”

  • Maker: Atelier Van Lieshout, geleid door Joep van Lieshout, een van Nederlands meest succesvolle kunstenaars.
  • Presentatie: 5 mei, Bevrijdingsdag, van 10 tot 22 uur. Het Amsterdams 4 en 5 mei comité nodigde de kunstenaar ertoe uit.

Iedereen mag Het Orakel alles laten zeggen. Van Lieshout kwam met het comité overeen dat er geen filter op komt. Het gaat op Bevrijdingsdag immers om vrijheid.

Van nobel tot schunnig

De kunstenaar verwacht dat de teksten “nobel” zullen zijn en “filosofisch”. Maar ook “schunnig” en “politiek incorrect”. Van Lieshout: “Het Orakel is de spiegel van onze maatschappij. Kom maar op met die teksten. Daarin laten we zien wie we zijn. Als nare berichten de overhand hebben, dan zijn we een nare samenleving.”

Maar wat als burgers Het Orakel antisemitische berichten laten uitspreken, goed hoorbaar voor iedereen op de Dam? Dan hopen comité en Atelier dat mensen elkaar corrigeren, via hetzelfde orakel. Van Lieshout:

“Het beeld is niet alleen een viering van vrijheid, maar stelt daar ook vragen over. Wat doen we? Zeggen mensen in vrijheid originele dingen, of praten ze elkaar na?”

In geval van een gehackt Orakel

Ook Ronnie Kroes van het comité zegt dat de kern van het kunstwerk in de vrijheid zit; dus geen filter of vertraging die het mogelijk maakt al te onwelvoeglijke reacties te verwijderen. Maar er zit wel een stopknop op Het Orakel, zegt Kroes.

“Die zullen we bijvoorbeeld gebruiken als het kunstwerk wordt gehackt. Of als iemand duizend keer dezelfde sms stuurt. Niet om inhoudelijk te censureren.”

Het Orakel, gefotografeerd in Atelier Van Lieshout. Atelier Van Lieshout

Het Orakel past als beeld in het oeuvre van Van Lieshout, wiens Atelier zich richt op wat het zelf “de rudimentaire basis van de industrie” noemt: simpele apparaten die je zelf kunt maken. Vandaar de transparantie van het beeld: burgers zien hoe het hoofd werkt. Maar, zegt Van Lieshout ook: het werk gaat over veel meer. Zo preludeert het ook op een samenleving die in “veel verdere mate gerobotiseerd” is. Van Lieshout:

“Want daar gaan we wel naar toe. En dan is het de vraag hoe verantwoordelijk mensen daar in hun zogeheten vrijheid mee om zullen gaan. Echt optimistisch ben ik daar niet over.”