‘Een meisje zijn leek makkelijker’

Drie miljoen kijkers: ‘Les garçons et Guillaume, à table!’ was de Franse filmverrassing van 2013. Noem het geen transgenderfilm, waarschuwt regisseur Guillaume Gallienne.

Scène uit de Franse filmhit Les garçons et Guillaume, à table!
Scène uit de Franse filmhit Les garçons et Guillaume, à table!

Vraag Guillaume Gallienne (42) niet naar het genre van zijn film die bijna drie miljoen Fransen naar de filmzalen lokte. En noem het zeker geen transgenderkomedie omdat hij een jongen speelt die liever een meisje wil zijn. Gallienne: „De film gaat er juist over dat je geen labels moet willen aanbrengen.”

Zijn film Les garçons et Guillaume, à table! was in Frankrijk dé filmverrassing van het afgelopen najaar. Na staande ovaties in Cannes ontstond er een buzz rondom de semi-autobiografische film waarin Gallienne de zoektocht naar zijn sekse en seksuele geaardheid verbeeldt. Uiteenlopende media noemden de film onmisbaar en hij werd bekroond met 5 Césars. „Wat de film anders maakt dan veel Franse komedies die de laatste vijf jaar zijn gemaakt, is dat het verhaal net niet in één zin of label te vangen is”, verklaart Gallienne.

„Ik wilde als kind nooit echt van geslacht veranderen en heb nooit een operatie overwogen”, vertelt de Fransman. „Ik vond het in die tijd simpelweg gemakkelijker om een meisje te zijn dan een jongen. Mijn twee broers en vader waren stoer, knap en sportief – ik wist dat ik onmogelijk aan die criteria kon voldoen. Tegelijk zag ik hoe vrouwen autoriteit konden uitstralen zonder wreed te zijn, charme konden hebben zonder per se mooi te zijn.”

De jonge Gallienne begon aandachtig vrouwen te observeren en te imiteren. Dat lijkt hij trouwens nog steeds te doen: als zijn persdame binnenwandelt, kirt hij meteen een compliment over haar jurk.

De Franse acteur en regisseur raakte in het bijzonder gefascineerd door zijn moeder, een Parisienne met wortels in de Russische aristocratie. In tegenstelling tot Galliennes vader accepteert zij de verkleedpartijen van haar jongste zoon en begint ook zelf onderscheid te maken tussen hem en zijn broers – de titel van de film: „ Jongens en Guillaume, aan tafel!” is een uitspraak van haar. En zij is het die Gallienne als puber vertelt dat hij waarschijnlijk homoseksueel is. Gallienne: „Ik ben iets na mei ’68 geboren, net na de culturele revolutie in Frankrijk. Het was een blijk van openheid als ouders zeiden: ‘mijn kind is homo’.” Maar wanneer de acteur enkele jaren later zelf op onderzoek gaat, ontdekt hij dat zijn moeder er behoorlijk naast zit.

Gallienne maakte zijn film niet omdat hij het nodig vond om over zijn moeilijke jeugd te praten, zegt hij. „Daarvoor heb ik de voorbije jaren een psycholoog betaald, véél betaald.” Hij vervolgt: „Nee, ik vond het gewoon een mooi verhaal: een jongen die lange tijd passief alles ondergaat en er plots in slaagt weerstand te bieden.”

Enkele jaren geleden kreeg Gallienne van een Parijs’ theater carte blanche om een voorstelling te maken. Hij besloot de tragikomische anekdotes uit zijn jeugd, waarmee hij al jaren met succes gasten op etentjes vermaakte, om te smeden tot een monoloog. De tekst hiervan vormde de basis voor de film die hij niet alleen regisseert, maar waarin hij ook zichzelf én zijn moeder speelt.

Franse journalisten wijzen bij het bespreken van het succesvolle regiedebuut op de markante persoonlijkheid van de acteur/regisseur. Als acteur spreekt hij een zeer uiteenlopend publiek aan. Voor hij het als regisseur probeerde, speelde Gallienne enkele kleine filmrollen (o.a. in Marie Antoinette van Sofia Coppola en de laatste Asterix en Obelix). Maar hij combineerde ook al jaren (vrouwen)rollen in campfilmpjes op Canal+, met acteerwerk bij de Comédie-Française en het voorlezen van literatuur op radiozender France Inter.

Zelf denkt hij dat het succes te danken is aan de oprechtheid waarmee hij het verhaal vertelt. Fragmenten over de hoon van klasgenoten tijdens zijn puberteit en het voortdurende misprijzen van zijn vader worden afgewisseld met melige anekdotes over groot geschapen bedpartners, zodat een verbitterde toon afwezig blijft.

De film staat bol van de clichés en overdrijvingen: klasgenoten in Engeland drinken thee en zien er allemaal uit als Hugh Grant, en Galliennes ‘ontmaagding’ gebeurt in een kuuroord door een stuurse blondine (Diane Kruger) die hem een rectale spoeling geeft.

Gallienne noemt ze een wezenlijk onderdeel van het verhaal: „Als ik in mijn jeugd een situatie niet aankon, beeldde ik me in dat ik een film speelde. Werd ik midden in het schooljaar naar een Engelse kostschool gestuurd (omdat zijn vader hoopte dat hij daar wat mannelijker zou worden) dan stelde ik mij voor dat ik in een James Ivory-film zat.”

Hij streeft ook niet per se naar realisme of volledigheid in de autobiografische scènes. Iedereen die ooit een pak rammel van zijn vader kreeg, heeft volgens hem voldoende aan het zien van een man die naar zijn riem grijpt nadat hij zijn zoon in vrouwenkleding heeft betrapt, om te weten wat dan volgt. Gallienne: „De film gaat bovendien over het milieu waarin ik ben opgegroeid, de grand bourgeois, iets wat sinds Luis Buñuel niet meer in beeld is gebracht. En typisch aan die sociale klasse is: „never explain, never complain.”