De eendracht in de PVV hield een maand stand

Weer stapt een medewerker van Wilders op. Het laat zien dat de PVV-leider steeds opnieuw vertrouwelingen van zich weet te vervreemden.

De PVV ging „eendrachtig verder”, zei Geert Wilders eind vorige maand, na een week van diverse uitstappers en interne conflicten over zijn ‘minder Marokkanen’-uitspraak.

Vanochtend werd via de Volkskrant en het Algemeen Dagblad bekend dat die eendracht nog geen maand heeft geduurd: nu stapt Wilders’ persoonlijke medewerker Stephan Jansen (31), tevens Provinciale Statenlid in Zuid-Holland, op. Opnieuw een vertrouweling van de partijleider, opnieuw een PVV’er van het eerste uur.

Nieuws als herhaling van zetten: het accentueert Wilders’ grootste probleem. Nederlandse politiek draait nu eenmaal om ideeën én samenwerking; het één kan niet zonder het ander. En hoewel zeker vijftien procent van de kiezers Wilders’ ideeën steunt, onderstrepen al die uitstappers telkens weer dat de PVV-leider amper tot samenwerking in staat is.

Bijna alle PVV-verlaters van het afgelopen half jaar – Bontes, Driessen, Van Klaveren, Stassen, nu weer Jansen – hebben gemeen dat ze ooit vertrouweling van de partijleider waren. Dus het begint een ‘Alternatieve Wet van Wilders’ te worden worden: hoe nauwer mensen met hem samenwerken, hoe gretiger hun behoefte er na een paar jaar een punt achter te zetten.

Stephan Jansen werd afgelopen anderhalf jaar belast met talrijke gevoelige klusjes. Zijn kamer grensde aan die van Wilders. Hij was bij voorbeeld de PVV-contactpersoon voor het Britse onderzoeksbureau Capital Economics inzake het onderzoek naar de kosten van de uittreding uit de EU. Pas „after discussions with Stephan”, mailde het bureau Geert Wilders vorig jaar, kwamen ze een exacte opdracht en prijs overeen.

Dat het mis zat tussen hem en Wilders werd binnenskamers al tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen van 2013 zichtbaar. Het was een typerend voorval bij de fractie. Terwijl de media vol waren van Wilders’ uitval naar Pechtold („miezerig mannetje”), veegde Wilders intern de vloer aan met zijn twee persoonlijk medewerkers, één van hen was Jansen, omdat zij zijn spreektekst onvoldoende voorbereid zouden hebben. Tegelijk beklaagde Jansen zich tegenover Kamerleden en collega’s dat Wilders hem vaak dwong cruciale Statenvergaderingen af te zeggen omdat de PVV-leider hem nodig zei te hebben.

Bij Jansen, een defensiespecialist, speelt ook dat hij de partij te links vindt inzake sociale zekerheid en zorg. Hij bepleitte intern hogere defensie-uitgaven terwijl er in het verkiezingsprogramma op werd bezuinigd.

Ook vindt hij dat Wilders met zijn minder-Marokkanen-uitspraak elke kans op samenwerking met andere partijen heeft verspeeld – waardoor de PVV partijen als VVD en CDA dwingt met links samen te werken.

In de PVV vreest men nu dat Wilders zich gedwongen ziet meer afstand te nemen van zijn vicefractievoorzitter Fleur Agema, die zich tegen elke bezuiniging op zorg keert. Alleen zo kan hij het verwijt counteren dat de PVV te links is geworden. Probleem is alleen, zeggen ze in de partij, dat ook zijn relatie met Agema uiterst breekbaar is; ondanks de vele optredens waarin zij Wilders door dik en dun steunt. Dus voorzien ze in de PVV ook dat zich zomaar nieuwe uitstappers kunnen melden.

Het laat zien wat er van Geert Wilders geworden is: een stemmentrekker zonder troepen. Een man met voldoende electorale potentie om het nog jaren op het Binnenhof uit te houden – ook al heeft hij steeds minder partij om op te leunen. En bijna niemand om nog mee samen te werken.