Coffeeshop via omweg aan huis

Een coffeeshop mag geen reclame maken op internet. Maar hoe zit het als iemand anders dat doet?

De initiatiefnemers van CoffeeShopBon.nl richten zich vooral op recreatieve gebruikers. De mannen en de hond op de foto komen niet voor in het artikel.
De initiatiefnemers van CoffeeShopBon.nl richten zich vooral op recreatieve gebruikers. De mannen en de hond op de foto komen niet voor in het artikel. Foto Robin Utrecht

Het is het businessmodel van Bol.com. Alleen bestelt de consument geen elektronica of muziek, maar een voorgedraaide joint. Een Afghaantje, biowiet van Nederlandse bodem, of Thai-w-weed. Vandaag besteld, morgen thuis bezorgd. Dat is sinds afgelopen weekeinde mogelijk in negen steden, met zeven coffeeshops die zijn aangesloten bij CoffeeShopBon.nl.

Internet rukt op in de drugshandel. Drugsproducenten, tussenhandel én de consument vinden elkaar steeds vaker op internet. De straatdealer levert marktaandeel in, zo blijkt uit internationaal onderzoek in opdracht van de Europese Commissie, Further insights into aspects of the EU illicit drugs market. Ook in Nederland. Behalve als het om cannabis gaat. Bijna negentig procent van de wiethandel gaat via dat circuit van coffeeshops. Het aandeel van internet op de cannabismarkt is in Nederland verwaarloosbaar klein. Nog wel.

Chronische pijn

De initiatiefnemers van CoffeeShopBon.nl verwachten dat internet uiteindelijk een marktaandeel van ongeveer 25 procent op de cannabismarkt kan veroveren. Alexander, projectleider van CoffeeShopBon.nl, bezorgt cannabisproducten die geleverd worden door gedoogde coffeeshops. „Het is een niche-markt. Er is vraag naar wietproducten, maar niet iedereen wil daarvoor naar een coffeeshop gaan”, zegt Alexander. „We richten ons vooral op de recreatieve gebruiker. Of mensen met chronische pijn die wiet willen, maar de drempel naar de coffeeshop te hoog vinden.”

Dat regelt Alexander, die niet met zijn achternaam in de krant wil zolang niet duidelijk is of Justitie optreedt tegen zijn site. Het werkt zo: de klant koopt digitaal een coffeeshopbon, geeft zijn bestelling op bij een coffeeshop naar keuze en Alexander regelt de rest. De klant krijgt binnen 24 uur zijn bestelling in een neutrale enveloppe thuisbezorgd.

De site is zelf geen coffeeshop, benadrukt Alexander. Want coffeeshops mogen op internet niet adverteren. Dat zou in strijd zijn met het afficheringsverbod dat inhoudt dat het coffeeshophouders niet is toegestaan reclame voor hun producten te maken. „Wij verkopen alleen tegoedbonnen, die we vervolgens verzilveren bij een coffeeshop. Daarna bezorgen we thuis. We doen uitsluitend zaken met coffeeshops die een vergunning hebben. Het betalingscircuit verloopt via Ideal. Ook controleerbaar. En er wordt gewoon belasting betaald.”

Telefoontje van de gemeente

Eerdere pogingen van coffeeshophouders zelf, om via internet cannabis te slijten, mislukten, zo ondervond coffeeshophouder Nol van Schaik. Hij is eigenaar van twee coffeeshops in Haarlem. „Ik heb het zelf geprobeerd. Maar ik kreeg meteen een telefoontje van de gemeente: ik moest ermee stoppen, anders was ik mijn vergunning kwijt”, zegt Van Schaik. „Want ik handelde in strijd met het reclameverbod. Daarom snap ik dat Alexander niet met naam en toenaam in de krant wil. Dan word je niet alleen door de gemeente, maar ook door leveranciers en banken met de nek aangekeken. Maar zijn initiatief omzeilt dat reclameverbod. Het zijn niet de coffeeshops die zichzelf in de etalage zetten.”

Volgens Van Schaik zijn er inderdaad coffeeshops die nu al meedoen met dit initiatief. „Het is kijken hoe gemeenten erop reageren. Als het niet leidt tot intrekking van vergunningen, is er een markt. Dan doe ik ook mee.”

Heerlen geeft initiatief een kans

Burgemeester Paul Depla van Heerlen zal niet meteen ingrijpen als dergelijke sites ook in zijn gemeente de markt op gaan. Hij wil er serieus naar kijken, ook naar soortgelijke digitale initiatieven die onder zijn aandacht zijn gebracht. Maar omarmen doet hij het ook weer niet.

„Het kan een oplossing zijn voor overlast op straat”, zegt Depla. „Maar de kleinschaligheid van de coffeeshop houdt die markt nu wel controleerbaar. Het is maar de vraag of een postorderbedrijf die garanties biedt. Het is ook geen oplossing voor de criminaliteit aan de achterdeur.”

Als internet de cannabismarkt penetreert, is dat een trendbreuk in het Nederlandse softdrugspraktijk. „In Nederland is de cannabishandel stabiel”, aldus Daan van der Gouwe van het Trimbos-instituut. „De coffeeshops leveren kwalitatief goede en betaalbare drugs. Bestel je via internet dan moet je maar afwachten wat je krijgt.”

De coffeeshopbon is volgens Van der Gouwe een handige manier om een graantje mee te pikken van de cannabismarkt. „De populariteit zal afhangen van de kosten die ze in rekening brengen voor hun diensten. Als die te hoog zijn, haken klanten alsnog af.”

Volgens een woordvoerder van het ministerie van Veiligheid en Justitie past het verhandelen van cannabisproducten via internet niet in het gedoogbeleid dat voor coffeeshops geldt. „Dat gedoogbeleid is juist bedoeld om de cannabishandel inzichtelijk en controleerbaar te houden. En om ervoor te zorgen dat de handel in softdrugs strikt gescheiden is van die van harddrugs.”