Opinie

Amsterdam, die dure stad

Een zomer maakt-ie nog niet, maar een zwaluw is hij wel: het pamflet in de brievenbus waarin wordt gevraagd of de woning misschien te koop is. Het doet denken aan de tijden waarin huizen niet aan te slepen waren, bezichtigingen de vorm hadden van flash mobs en de vraag bij huizenkopers niet was of de vraagprijs geboden moest worden, maar eerder hoe ver je er op voorhand al boven moest gaan zitten. Vandaar die pamfletten in de bus. Vindingrijke huizenkopers – en makelaars – hoopten er de massa mee vóór te zijn.

Gisteren kwam het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) samen met het Kadaster met het bericht dat de huizenprijzen in Nederland in het eerste kwartaal met 1,5 procent zijn gedaald ten opzichte van vorig jaar. Dat is de geringste prijsdaling in drie jaar. Maar onder dat algemene cijfer gaat een ontwikkeling schuil die regionaal zeer sterk verschilt. De prijzen daalden namelijk overal, behalve in de regio’s Den Haag en Amsterdam. Daar gingen ze respectievelijk met 1,7 procent en 2,6 procent omhoog.

Wordt het weer heet op de Amsterdamse markt? De makelaarsvereniging NVM kwam vorige week met cijfers die dat lijken te bevestigen. De Amsterdamse prijzen zijn volgens NVM al met 5,3 procent gestegen. Het Amsterdamse prijspeil is zo alweer terug op dat van het tweede kwartaal van 2006. Landelijk zijn de prijzen pas weer op het punt van het tweede kwartaal van 2003. Wat elders een forse prijsval was, lijkt in Amsterdam dus eerder op een dip.

Waar ligt dat aan? Nederland heeft nooit één metropool gehad zoals Londen of Parijs, waar alles van betekenis in is geconcentreerd. In Nederland zijn die rollen van oudsher verdeeld. Er is een regeringscentrum in Den Haag, een handelscentrum in Rotterdam en een financieel en cultureel centrum in Amsterdam.

Het zal niet zo zijn dat er in de toekomst alsnog een concentratie plaatsvindt van al deze activiteiten in één stad. Daarvoor zijn ze te sterk verankerd. Maar de term ‘culturele sector’, een van de sterke punten van Amsterdam, verhult wat er écht aan de hand is. Aan internet verwante nieuwe diensten vallen hier ook onder. De creatieve industrie groeit snel, en is geconcentreerd in Amsterdam. Je hoeft geen visionair te zijn om bijvoorbeeld te zien dat het mediapark in Hilversum langzaam lijkt leeg te lopen in de richting van de hoofdstad. Denk ook aan hoofdkantoren van ondernemingen, die de eigenschap hebben hoofdkantoren van andere ondernemingen aan te trekken, met een navenante concentratie van verwante dienstverlening.

Zo kan een variant op het winner takes all-model ontstaan, waarbij een voorsprong zichzelf bestendigt tot hij onoverbrugbaar is. In die zin is de hoofdstad wel degelijk op weg naar een soort van ‘Londenisering’. En er is een ontwikkeling gaande die de trend nog kan versterken.

D66 en Groenlinks zijn na de gemeenteraadsverkiezingen in Amsterdam van plan om via een referendum het erfpacht af te schaffen. De grond kan voortaan worden gekocht, en dat maakt een einde aan onzekerheid bij huizenbezitters op de langere termijn. De gut-feeling hier zegt dat dit prijsverhogend kan gaan werken.

Hoe de huizenprijzen zich ook in zijn algemeenheid zullen ontwikkelen, de relatieve voorsprong van de Amsterdamse huizenmarkt lijkt nog maar net begonnen.