Duurzaam dansen

Op festivals waad je vaak tot je knieën door de plastic bekers // Maar festivals, zoals dit weekend DGTL, willen oases van duurzaamheid worden // Schiet het milieu daar wat mee op?

Hier geen brommende dieselgeneratoren, geen zee aan vertrapt plastic. Tijdens het Tweetakt-festival, vorige week op het Utrechtse Neude, zijn de decors van gerecycled hout, komt de stroom gewoon uit het stopcontact en worden de gebruikte bekers weer afgewassen.

Duurzaam is in op festivals en Utrecht loopt daarbij voorop. „De gemeente streeft naar 30 procent minder CO2-uitstoot in 2030 ten opzichte van 1990”, zegt Remco Wagemakers op het zonnige terras van ‘kunstenfestival’ Tweetakt. „Daarom zijn met allerlei sectoren convenanten gesloten, dus ook met de festivals en evenementen in de stad.”

Wagemakers is projectleider verduurzaming bij de festivals. „Ieder jaar berekenen we de CO2-uitstoot tijdens een evenement. Het jaar erop proberen we daar onder te komen. Dat de gemeente hier op het Neude voor vaste stroompunten heeft gezorgd, scheelt bijvoorbeeld een hoop uitstoot door dieselgeneratoren.”

De duurzaamheidsrage tijdens festivals komt niet alleen door initiatieven van de overheid. Veel organisatoren willen zelf hun evenement verduurzamen. Zo kreeg het Indian summer muziekfestival in Broek op Langedijk, dat in juni jaarlijks 30.000 bezoekers trekt, vorig jaar een onderscheiding van de Britse organisatie A greener festival. Die reikt jaarlijks wereldwijd prijzen uit aan festivals die hun organisatie hebben verduurzaamd.

Maak een designafvalbak

Indian summer werd bijgestaan door ‘duurzaamheidsmanager’ Paul Schurink. Hij somt vier thema’s op waarop festivals duurzamer kunnen worden.

De eerste is de manier waarop bezoekers van en naar het festivalterrein reizen. Schurink adviseert ook dancefestival DGTL, dit weekend in Amsterdam.

„De organisatie zet een extra veerpont in zodat bezoekers makkelijk vanaf het Centraal Station over water naar het festivalterrein in Amsterdam-Noord kunnen reizen.”

Tweede punt van verbetering is het transport van podiumonderdelen en drankvoorraden. DGTL zette één containerschip in dat de hele boel in één keer naar de voormalige NDSM-werf verscheepte. Schurink: „Dat scheelt heel wat vrachtwagenritjes.”

Het energieverbruik op een festival zelf kan vaak ook flink minder. Waarom dieselgeneratoren gebruiken als de discolampen ook branden via zonnepanelen? Meestal zijn daarnaast toch generatoren nodig. Die hebben meer capaciteit dan nodig is, waardoor onnodig veel diesel wordt verstookt.

„Doordat we vorig jaar kleinere generatoren gebruikten, verstookten we 15 procent minder dieselolie dan het jaar ervoor”, zegt Schurink. „Terwijl het festival vorig jaar twee dagen duurde en het jaar ervoor maar één dag.” Met nieuwe aansluitingen op het vaste stroomnet zijn veel dieselgeneratoren komend weekend overbodig op de NDSM-werf.

Laatste punt: de afvalverwerking. Het beste is wanneer alle toeleveranciers, van biologische eettentjes tot traditionele patatboeren, afbreekbare of recyclebare borden, bekers en bakjes gebruiken. Maar het inzamelen is vaak nog een hele toer. Zorg er maar eens voor dat dronken bezoekers de plastic bekers niet in dezelfde afvalbak gooien als die voor kartonnen borden.

Dat gaat op DGTL ook niet lukken. Schurink: „Wat we daar wel doen is het ingezamelde plastic op het terrein direct recyclen tot designafvalbakken.”

Maar: helpt dit nou echt?

Schiet het milieu daar echt mee op? „De Nuon-centrale hier even verderop stoot meer CO2 uit dan alle Nederlandse festivals bij elkaar”, zegt projectleider Wagemakers op het Neude in Utrecht. „Dat weten wij natuurlijk ook wel. Maar festivals zijn wel plekken waar veel mensen samenkomen die openstaan voor een nieuwe boodschap. Bovendien is er veel bezuinigd in de culturele sector, dus kostenbesparingen door verduurzaming zijn ook welkom.”

De gemiddelde festivalganger op het Tweetakt-festival in Utrecht heeft nu alleen nog geen idee dat hij zich in een oase van milieuvriendelijkheid bevindt. Bezoekers wordt bijvoorbeeld niet verteld dat het western-decor van saloons en bars uit duurzaam hout is opgetrokken.

„Het is dat je het mij zegt”, reageert Maartje Schreuder (20). „Ik vind het erg goed, want alles helpt. Maar ze moeten die boodschap dan wel beter overbrengen, want nu lijkt het vooral achter de schermen te gebeuren.”

Tweetakt hoopt later aan alle normen van het duurzaamheidskeurmerk Green key te voldoen, waarna het zich wel als ‘duurzaam’ wil manifesteren. In Utrecht behaalde het Bevrijdingsfestival vorig jaar als eerste dat certificaat.

ID&T, de grootste organisator van dancefestivals in Nederland, zegt de duurzaamheidsboodschap nu al luid te verkondigen aan de festivalbezoekers – jaarlijks tienduizenden. Hun festival Welcome to the future kreeg vorig jaar de hoogste onderscheiding van A greener festival.

„Dit is de manier waarop wij in het leven willen staan”, zegt Carlijn Lindemulder, hoofd duurzaamheid bij ID&T. „Dat klinkt misschien wat zweverig, maar daar komt het wel op neer. Daarnaast bereiken we natuurlijk heel veel mensen op wie we de boodschap willen overbrengen.”

De lijst aan milieumaatregelen van ID&T klinkt bijna eindeloos. Vrijwilligers ruimen zwerfafval op in de natuurgebieden. Generatoren draaien op gebruikt frituurvet uit cafetaria’s en restaurants.

Lindemulder zegt wel nog op veel obstakels te stuiten. „Zo’n festival heeft de energiebehoefte van een kleine stad. Je kunt dus lang niet alles op zonnepanelen laten draaien. Als je generatoren op gerecycled vet laat draaien, wil de fabrikant vaak geen garantie meer geven.”

Op een mobieloplaadfiets

En hoe krijgen de bezoekers dat allemaal mee? Onder andere via een fietstocht die de organisatie vanuit Amsterdam richting Welcome to the future uitzet. Met onderweg een stalletje waar verantwoorde hapjes en drankjes kunnen worden genuttigd. „Vorig jaar kwamen er via deze route al 6.000 festivalgangers op de fiets.”

De festivalwereld geeft in ieder geval het goede voorbeeld. Wie een kleiner evenement organiseert, kan terecht bij United Music Events Foundation (Umef). Deze Nederlandse organisatie van vooral vrijwillige specialisten helpt bij de verduurzaming van grote festivals als Solar in Roermond, maar ook bij studentenfeesten met enkele honderden of duizenden bezoekers.

„Met een uitgebreide checklist bekijken we wat er allemaal beter kan”, zegt projectmanager Flip Geurts. „Kun je je fiets makkelijk kwijt, worden er ook fairtrade-producten aangeboden, zijn er waterbesparende kranen en toiletten? Naar al dat soort zaken kijken wij en we helpen bij eventuele aanpassingen.”

Om het ook een beetje leuk te maken, kunnen festivalgangers fietsen om hun mobiel op te laden, of dansen op een vloer die stroom genereert. Na voldoende danspasjes flitst de camera en sta je feestend op de foto.

Geurts: „Uiteindelijk gaat het vooral om de boodschap die je zo overbrengt: het kan altijd groener.”