Toch draagvlak voor grote hervorming zorg

Weer een akkoord tussen coalitie en oppositie: samenwerken lukt ook na de recente verkiezingen.

Het kabinet is door zijn minderheid in de Eerste Kamer structureel instabiel. De coalitiepartijen VVD en PvdA zijn bij de gemeenteraadsverkiezingen ook nog ongenadig gestraft door de kiezers.

En toch wist Rutte II gisteren een meerderheid voor de zoveelste grote hervorming van de Nederlandse verzorgingsstaat te regelen – compleet met de intussen kenmerkende avondonderhandeling met gedoogpartijen in lichte crisissfeer.

Na de woningmarkt, de arbeidsmarkt, de sociale zekerheid en de pensioenen is nu ook de langdurige zorg minder duur geworden voor de staat. Of „toekomstbestendig gemaakt”, zoals ze het in coalitiekringen noemen. Het is de grootste bezuiniging (3,5 miljard) van de coalitie, en raakt 800.000 ouderen, gehandicapten en psychiatrische patiënten.

De coalitiepartijen VVD en PvdA wisten voor de zoveelste keer een deal te sluiten met D66, de ChristenUnie en de SGP – vooral in naam oppositiepartijen, maar de facto de vaste gedogers van dit kabinet, dat geen meerderheid in de senaat heeft.

Er waren redenen om te denken dat de samenwerking tussen deze vijf partijen na de lokale verkiezingen stroever zou zijn.

Het grote verlies van vooral de PvdA zou partijleider Diederik Samsom veeleisender maken, en zo het delicate evenwicht binnen deze gedoogcoalitie verstoren. De drie gedogers zouden, overmoedig door hun winst bij diezelfde verkiezingen, de coalitiepartijen overvragen. Dat de onderhandelingen toch weer succesvol verliepen, toont aan dat de coalitie ook in de nieuwe omstandigheden nog levensvatbaar is.

De opluchting in regeringskringen is groot. Maar vooralsnog is deze grote stelselherziening niet meer dan papieren werkelijkheid. De plannen uit het regeerakkoord zijn al meermalen afgezwakt, maar nog steeds bestaan grote zorgen over het vermogen van gemeenten zich te ontfermen over de kwetsbare burgers die ze nu onder hun hoede krijgen. Zeker nu de gemeenten ook andere taken erbij krijgen.

Zorgen zijn er ook over het punt dat deze mensen veel meer ‘in eigen kring’ moeten organiseren, in een individualistischer maatschappij. Het is nu de opdracht van staatssecretaris Van Rijn, met iets meer geld, de klap van de Haagse intenties voor de samenleving aanvaardbaar te maken.