Opinie

Scheef mondje

Flinke man, die advocaat Jan Vlug. Hij nam het deze week in z’n eentje op voor oud-bisschop Jo Gijsen, tegen wie heel (katholiek) Nederland te hoop liep, omdat hij vijftig jaar geleden twee jongens zou hebben misbruikt. Een klachtencommissie van de kerk was tot die overtuiging gekomen. Vlug vindt dat de commissie Gijsen zonder deugdelijk bewijs heeft veroordeeld.

In Pauw & Witteman stuitte Vlug op scepsis en ongeloof – van de kant van de presentatoren, de minister van Defensie (ja!) en een slachtoffer (niet van Gijsen) van seksueel misbruik. Getuigenbewijzen zijn na vijftig jaar buitengewoon onbetrouwbaar, stelde Vlug. Er was daarom steunbewijs nodig, maar juist dat ontbrak in de argumentatie van de commissie.

Ik heb die vonnissen (‘adviezen’ heten ze officieel) van de commissie er eens bijgehaald; ze zijn te vinden op de website van het Meldpunt Misbruik RKK onder de nummers 2011 – T 390 en 2012 – T 890. Het gaat om twee op zichzelf staande zaken die wat betreft omstandigheden weinig met elkaar gemeen hebben, behalve het vermeende daderschap van Gijsen.

In de zaak 2011 – T 390 betreft het een jongetje van 9 dat van zijn vader soms brieven moest brengen naar de toenmalige kapelaan Gijsen in Valkenburg. Het slachtoffer heeft pas in 2009 voor het eerst (tegen een zus) over het seksueel misbruik geklaagd. Zijn beschuldigingen werden steeds zwaarder: van handtastelijkheden tot verkrachting, eerst twee en tenslotte drie tot vier verkrachtingen. In de zaak 2012 – T 890 gaat het om een jongen (leeftijd niet vermeld) die in 1961 op een jongenspensionaat zat en bij een eenmalig contact door Gijsen, toen priester van een kleinseminarie, betast zou zijn. De jongen kende Gijsen niet en zag hem daarna nooit meer, maar herkende hem jaren later (hoeveel wordt niet vermeld) van een foto in de krant. De klachtencommissie: „Toen wist klager direct en zonder twijfel dat de bewuste priester aangeklaagde was.”

Wat staat hier? Dat een jongen tientallen jaren later moeiteloos van één krantenfoto de man herkent die hem destijds heeft gestreeld. De man op die foto, Gijsen, had volgens het slachtoffer net zo’n „pregnant scheefgetrokken gezicht en mond” als destijds de dader. Zou het niet kunnen dat die dader zijn mond pregnant had scheefgetrokken van genot? Hoe dan ook, het gaat erg ver om iemand op grond van zijn scheve mondje als dader aan te wijzen.

Is er verder in deze zaken dan geen enkel (ondersteunend) bewijs? Inderdaad: geen enkel, zoals Vlug al heeft vastgesteld.

De klachtencommissie, die in dezelfde samenstelling beide zaken behandelde, geeft toe dat deze zaken niet meer in detail zijn te onderzoeken. De commissie noemt de beschuldigingen ‘aannemelijk’, zij was „overtuigd geraakt door de authentieke wijze waarop en de details waarmee” klagers hun verhaal hadden gedaan.

Merkwaardig: details kunnen niet meer onderzocht worden – als ze maar authentiek klinken. En zo kan het gebeuren dat de commissie in het geval van de 9-jarige jongen seksuele betasting wel aannemelijk vindt, maar penetratie niet. Op grond waarvan? Omdat het eerste authentieker klonk dan het tweede? Gijsen moest hangen, en de katholieke kerk laat het gebeuren omdat men bang is voor de externe pressie én omdat Gijsen in ander opzicht altijd een ramp is geweest voor die kerk. Maar aan een ramp hoeft nog geen onrechtvaardigheid te worden toegevoegd.