Nieuwe helden: valpartij maakt ‘schone’ wielerfilm tot klassiek sportdrama

Tom Veelers van Argos-Shimano komt gehavend over de finish na zijn valpartij in de laatste honderd meter van de tiende etappe van de Tour de France in 2013.
Tom Veelers van Argos-Shimano komt gehavend over de finish na zijn valpartij in de laatste honderd meter van de tiende etappe van de Tour de France in 2013. ANP / Bas Czerwinski

Na De Tour van Bauke is Nederland een nieuwe wielerdocu rijker. Nieuwe Helden – In het hart van de Tour draait zelfs in de cinemas en richtte zich, met de gevierde regisseur Dirk Jan Roeleven, afgelopen zomer op de in meerdere opzichten bewogen Nederlandse ploeg Argos, nu Giant-Shimano.

Roeleven, bekend van sport- en culturele documentaires voor Andere tijden sport en Het uur van de wolf, ging op zoek naar nieuwe helden na alle schandaalverhalen van dopingzondaars als Lance Armstrong en Jan Ullrich. En hoewel Argos meer heroïsche momenten beleeft dan vooraf gedacht, is het een incident dat de film écht gestalte geeft. Roeleven in DWDD: “Die valpartij kwam de film natuurlijk ongelófelijk goed uit.”

Antidopingverhaal zit film in de weg ★★★☆☆

Het antidopingverhaal zit eigenlijk alleen maar in de weg, stelt recensent Berend Jan Bockting in de Volkskrant (***). Op zoek naar het tastbaar maken van ‘het nieuwe wielrennen’, ‘100 procent antidoping’, ‘nieuw elan’ of hoe je het ook wilt noemen blijkt “een doodlopende straat”:

“De verhalen over vertrouwen en transparantie verschuiven vlot naar de achtergrond wanneer het charismatische sprinttalent Marcel Kittel etappes wint en Tom Veelers na een valpartij een kleine vete uitvecht met favoriet Mark Cavendish. Dan loopt Nieuwe Helden plotseling als een trein, in de gedaante van een klassieke, subtiel-gedramatiseerde sportdocumentaire.”

Dat heeft Roeleven goed begrepen ★★★★☆

NRC Handelsblad (***) ziet Veelers dan ook uitgroeien tot de hoofdpersoon van de film. Wielerredacteur Derk Walters stelt dat het incident met Cavendish “centraal staat” en dan met name de nasleep van de valpartij.

“De mooiste scène is die waar Veelers in de Alpen de strijd moet staken. Een klimmer is hij toch al niet, maar in dit geval heeft het herstel van zijn verwondingen zijn lichaam zo veel energie gekost dat het beklimmen van de Col du Glandon helemaal niet meer gaat. Roeleven registreert dat moment van afstappen van zeer nabij. Niemand zegt iets, wat het moment veel indringender maakt dan de zoveelste zege van Kittel. Dat heeft Roeleven goed begrepen: de meerwaarde van een film als deze zit aan de achterkant van de Tour, daar waar geen toeterende reclamekaravaan te bekennen is.”

Onbenutte kansen

Trouw, waarin Edo Sturm geen sterren uitdeelt, is wel erg kritisch over vragen omtrent de dopingproblematiek die door filmmaker Roeleven niet worden gesteld.

“Jammer is dat het onderwerp na een bezoek van het Franse anti-dopingagentschap en de teamarts die uitlegt waarvoor het handjevol pillen met supplementen dient, een voortijdige dood sterft. (…) Doping leent zich slecht als onderwerp wanneer de spreekwoordelijke stront aan de knikker uitblijft. Wat resteert na het zien van ‘Jonge Helden’ zijn vooral onbenutte kansen, om in sportjargon te blijven.”

Een sterk verhaal is een sterk verhaal ★★★☆☆

In Het Parool schrijft Mark Moorman dat Roeleven juist wel “terecht” de vraag stelt hoe wielervolgers nu zeker kunnen weten wat er speelt. Maar dat in de zoektocht maar weer eens blijkt dat wielerjournalistiek en literatuur dicht bij elkaar liggen.

“Het antwoord is natuurlijk dat we het niet weten (net als bij schaatsen, zwemmen, atletiek), maar dat we ons graag koesteren in de schone schijn en de belofte van ‘ethische normen’. We laten ons het verhaal van de sport niet ontnemen. En als de oude helden zijn gevallen, dan creëren we gewoon een stel nieuwe. (…) Fictie geen bezwaar, een sterk verhaal is een sterk verhaal.”

Nieuwe helden is per tourschema in diverse zalen in Nederland te zien.

    • Jules Seegers