Pil tegen mazelen beschermt het best na de besmetting

Experimenteel medicijn tegen mazelen werkt vooral nadat iemand besmet is geraakt, blijkt uit proefdieronderzoek.

Er is eindelijk een medicijn tegen mazelen in ontwikkeling. Het moet geslikt worden nadat een kind in contact is geweest met een mazelenpatiënt. Onderzoek in proefdieren (fretten) laat zien dat de ziekte dan niet doorzet. Mensen die hun kinderen niet willen laten inenten tegen mazelen, in Nederland volop aanwezig in de biblebelt, kunnen dan toch hun kind tegen die soms invaliderende of zelfs dodelijke ziekte beschermen.

Het is nog toekomstmuziek, maar onderzoekers van Emory University in het Amerikaanse Atlanta speculeren op grond van hun succesvolle proefdieronderzoek dat het medicijn bij mensen ook zal werken. Dat schrijven ze in hun onderzoeksverslag dat gisteren in Science Translational Medicine is gepubliceerd.

Mazelen is een klassieke kinderziekte. Sinds het in rijke landen al 40 jaar beschikbare vaccin ook in arme landen wordt gebruikt, is – tussen 2000 en 2007 – wereldwijd de de sterfte aan mazelen met 70 procent gedaald. Nu sterven jaarlijks naar schatting nog 150.000 kinderen aan de ziekte.

In Nederland krijgen alle ouders sinds 1976 het aanbod hun baby tegen mazelen te laten vaccineren. De meeste mensen doen dat, maar in de biblebelt die van Zeeland tot Staphorst door Nederland loopt, laten streng-gelovigen zich weerhouden en ligt dat percentage vaak ver onder de 90 procent. Ook in antroposofische kring is de bereidheid om kinderen op tijd te laten vaccineren kleiner. En er zijn mensen die vaccins wantrouwen.

Mazelen is erg besmettelijk. Als meer dan 95 procent van de mensen is gevaccineerd breekt er bijna nooit meer mazelen uit. De niet-gevaccineerden worden dan beschermd doordat de gevaccineerden om hen heen de virusverspreiding tegenhouden. Er zijn berekenende ouders die deze kudde-immuniteit gebruiken: wel de voordelen van vaccinatie, maar niet de kleine kans op bijwerkingen.

De bible belt heeft net weer een mazelenuitbraak achter de rug. Die duurde van mei vorig jaar tot twee maanden geleden. Er werden 2.640 patiënten geregistreerd. Dat betekent dat een veelvoud ziek is geweest. Er zijn 182 kinderen met mazelen in het ziekenhuis opgenomen. Eén meisje overleed.

De Emory-onderzoekers testten een potentieel medicijn dat ze zelf vanaf 2007 hebben ontwikkeld en verbeterd. Het is een molecuul dat een enzym van het mazelenvirus blokkeert. Daardoor kan het virus zijn strengen met erfelijke informatie (RNA in dit geval) niet meer kopiëren en stopt de virusvermenigvuldiging.

Het onderzoek gebeurde bij fretten, met een virus dat nauw verwant is aan het mazelenvirus. Dat is gedaan omdat het mazelenvirus alleen in mensapen en de mens groeit. Het verwante canine distemper virus veroorzaakt hondenziekte, waartegen Nederlandse honden doorgaans worden gevaccineerd. Van ongevaccineerde honden sterft de helft. Fretten zijn binnen twee weken na besmetting met het virus bijna allemaal dood. Startte de medicijnkuur met het preventieve medicijn voorafgaand aan de virusbesmetting dan werden de fretten toch ziek en stierven na een tweemaal zo lang ziekbed. Als ze echter drie dagen ná de besmetting voor het eerst medicijn kregen, overwonnen ze de ziekte allemaal. De onderzoekers hebben met laboratoriumonderzoek aangetoond dat het medicijn bij het mazelenvirus volgens hetzelfde mechanisme werkt als bij canine distemper virus.