Grijpt je bij de strot en knijpt door

Een eng spookhuis met een nog engere spiegel // Flauw? Niet in Oculus, een film met de juiste mix van realiteit en nachtmerrie

In het ouderlijk huis van Tim en Kaylie hangt een horrorspiegel. Filmstill uit Oculus
In het ouderlijk huis van Tim en Kaylie hangt een horrorspiegel. Filmstill uit Oculus

Horror is cyclisch. Enkele stomvervelende subgenres binnen de horror zijn op hun retour: martelporno, waarin het draait om het slopen van een menselijk lichaam, en ‘found footage’, dat met quasidocumentair materiaal pretendeert dat het echt is gebeurd. Ook vampiers en zombies zijn uitgewoond. De toekomst lijkt aan visuele barok en montage, aan labyrintische psychohorror en spookhuizen.

In Oculus komen die trends fraai samen. Het spookhuis is het ouderlijk huis van Tim en Kaylie, waar zich elf jaar geleden een ‘familiedrama’ afspeelde. Tim verlaat nu de jeugd-tbs met een hoofd vol psychobabbel over trauma, schuld en verwerking. Hij weet: zijn overspelige, gesloten vader trok zich terug in zijn studeerkamer, moeder draaide door, vader mishandelde haar, Tim schoot hem dood. Welnee, zegt zijn grote zus Kaylie als hij vrijkomt. Ben je dan alles vergeten? Het is de schuld van de spiegel.

Die spiegel, natuurlijk

Wij weten natuurlijk dat Kaylie gelijk heeft: dit is horror. En we zagen de spiegel met gitzwarte, barokke lijst en dof glas: moeder wilde indertijd haar IKEA met een prestigestuk combineren. Kaylie heeft inmiddels research gedaan en ontdekt dat de spiegel sinds 1745 al zeker 45 slachtoffers maakte. Ze droogden uit in bad. of verdronken hun kinderen in de overtuiging ze in bed te leggen.

Deze spiegel is een misleider die fleemt, lispelt en levenskracht uit planten, dieren en mensen zuigt. Soms toont ze even haar ware aard, dan is ze niet zo eng: zo’n hybride van toverheks en ‘hongerige geest’ uit de Japanse horror die je in het gros van dit soort films tegenkomt – huid van blauwaderkaas, sluik zwart haar, witte ogen.

Onzichtbaar is ze beter op dreef, als ze haar slachtoffer maar wat voorspiegelt. Kaylie heeft een waterdicht systeem van computers, camera’s, thermometers, wekkers en waarschuwingssystemen, plus een loodzwaar anker als voorzorg: dat slaat de spiegel aan scherven als zij er niet is om een knop om te draaien. Zo denkt ze de demon uit de spiegel te lokken.

Veel kans geef je Tim en Kaylie niet. Oculus is zo’n film die je bij de strot grijpt met een gevoel van onheil en dan blijft doorknijpen. Maar wat de film zo sterk maakt, is de zwier waarmee regisseur Mike Flanagan – van huis uit editor – heden en verleden, realiteit en nachtmerrie naadloos door elkaar mixt. Desoriëntatie versterkt de beklemming. Als Kaylie een rode appel en een witte gloeilamp pakt, weet je al dat de spiegel ervoor zorgt dat ze de appel in de lamp draait en haar tanden in de gloeilamp zet. Wat ook gebeurt. Of niet. Oculus is een film die je in een draaikolk van hallucinaties sleurt. Tot je met een klap de bodem raakt.