‘Die burgers doen geen vlieg kwaad’

Burgers hinderen overal in het oosten operaties van het Oekraïense leger. „Ze drinken alleen te veel.”

Foto Reuters

De Oekraïense pantserwagen kan geen kant meer op. De soldaten waren op weg naar het vliegveld. Maar nu worden ze tegengehouden door de woedende burgers van Konstantinovka, een armoedig dorpje in de buurt van Slavjansk.

De soldaten kijken bezorgd. Een uur lang hebben ze geprobeerd om de menselijke blokkades heen te rijden. Daarbij hebben de soldaten eerst in de lucht geschoten, en daarna voor de voeten van de demonstranten. Een afgeketste kogel heeft een dorpeling getroffen in de linkervoet.

De bewoners van Konstantinovka zijn laaiend. Potige mannen, niet geheel nuchter meer, slaan met hun vuisten op de pantserwagen. „Wij zijn het volk! Waarom hebben jullie geschoten!” Terwijl de commandant van het voertuig wanhopig belt met z’n meerderen, discussiëren dorpelingen over zijn lot. „Ze moeten hun wapens inleveren’’, zegt de een. „We laten ze niet gaan’’, een ander. „Niet de mannen die geschoten hebben.’’

„Waarom?”, vraagt een jongeman aan de blonde soldaat op de pantserwagen, en hij kijkt hem recht in de ogen. Maar de soldaat kijkt weg. „Ik heb alleen in de lucht geschoten’’, zegt hij snel. Daarna prutst hij wat aan zijn kalasjnikov.

De hele dag al heeft de lokale bevolking de operaties van het Oekraïense leger gehinderd. Aan het begin van de dag vielen zes pantserwagens in handen van de lokale bevolking. Met de Russische vlag in top zijn de voertuigen in triomf afgevoerd naar het centrum van Slavjansk.

Daarna zijn de blokkades alleen maar erger geworden. Aan het einde van de middag probeerde een colonne van het Oekraïense leger door te stoten naar het vliegveld van Kramatorsk, dat gisteren door Oekraiense troepen werd heroverd. Maar overal werden pantserwagens tegengehouden. De voertuigen zijn van de weg gegaan, en hebben dwars door de velden geprobeerd het vliegveld alsnog te bereiken. Drie hebben het gehaald. Maar één pantserwagen is vastgelopen op een modderig paadje in Konstantinovka. „Motorpech’’, glundert een omstander.

In de afgelopen dagen is de situatie in het oosten van Oekraïne in een hoog tempo geëscaleerd. Van Charkov in het noorden tot Marioepol in het zuiden, hebben pro-Russische actievoerders overheidsgebouwen bezet. Maar vooral hier, in de omgeving van Slavjansk, lijkt de crisis elk moment te kunnen ontbranden. Zwaarbewapende mannen – misschien Russische militairen – beheersen het centrum. Even verderop, bij het vliegveld van Kramatorsk, hebben Oekraïense straaljagers gronddoelen bestookt. Nu staan er Oekraïense commando’s voor de poort, bivakmuts over het hoofd. Praten willen ze niet. Maar de elitesoldaten zijn opvallend positief over het troepje burgers dat even verderop de weg blokkeert met twee stapels autobanden en een versleten touw. „Ze doen geen vlieg kwaad’’, zegt de commando. „Ze drinken alleen te veel.’’

In de afgelopen dagen heeft de interim-regering in Kiev verschillende malen ‚,antiterroristische operaties’’ aangekondigd tegen de separatisten in het oosten van het land. Maar ondanks de dreigende taal uit Kiev lijken Oekraïense troepen rond Slavjansk hun uiterste best te doen om geen slachtoffers te maken. De hele dag vliegen er straaljagers en helikopters over, maar geschoten wordt er niet. De enige oorlogshandelingen van betekenis hebben zich tot nu toe afgespeeld bij het vliegveld.

Hier, tussen vervallen huisjes en koeienstallen, staat aan de ene kant het volk – zonder wapens. Aan de andere kant staat een gepantserd voertuig, met gewapende soldaten die eerder op de dag nog hebben geschoten. Oleg Nikolajevitsj toont het bewijs: de beelden die hij met zijn Nokia heeft gemaakt. „Als het leger zich tegen het volk keert, waar blijven we dan?’’