Breng slurpers bij je thuis in kaart met een energiemanager

Wat zijn bij jou thuis de grootverbruikers? Is het de koelkast? De oude vriezer in de schuur? Die goedkope waterkoker? Hoeveel gas kost een zachtgekookt eitje eigenlijk?

De meeste mensen hebben geen flauw idee. Huishoudens die een energiemanager in huis hebben wel. Er zijn steeds meer van die apparaatjes in omloop. Van uitgebreide pakketten die gas- en elektriciteitsverbruik real time in kaart brengen tot stekkerblokken die een los apparaat meten. Kun je er honderden euro’s per jaar mee besparen, zoals sommige fabrikanten zeggen? En als je er een wil, waar moet je dan op letten?

Meteen naar de test

Een energiemanager is niet hetzelfde als een slimme energiemeter. Die laatste zijn de digitale meters die voor de analoge draaischijfmeters of pulsmeters van het energiebedrijf in de plaats komen. Veel nieuwbouwhuizen hebben er al een in de meterkast hangen. De energiemanager is een ‘laag’ daarbovenop, hij leest met de meter mee. Het biedt huishoudens de mogelijkheid om het energieverbruik in huis te analyseren. Met een stekker (slim) of plakkers (analoog) sluit je hem aan op je energiemeter. Hoe nieuwer je meter hoe makkelijker dat is.

Gegevens over het verbruik stromen vervolgens binnen. In een display, app of website. Een walhalla voor wie van grafiekjes houdt. Een kostenbespaarder voor wie al z’n apparaten op stand-by laat staan en van lekker lang douchen houdt.

70 procent gas, 30 procent elektra

Zo’n 70 procent van het energieverbruik van huishoudens bestaat uit gas. De overige 30 procent is elektriciteit. Wie zijn volledige energieverbruik in kaart wil brengen zal dus het meeste hebben aan een uitgebreide energiemanager. Toon van Eneco of de E-manager van Nuon meten bijvoorbeeld zowel gas als elektriciteit. Maar gasverbruik is vooral afhankelijk van de mate van isolatie en grootte van je huis. Daaraan iets veranderen heeft meer voeten in de aarde dan zuiniger omgaan met je computer. Wie zuiniger om wil gaan met elektriciteit heeft ook al veel aan een apparaat dat alleen elektriciteitsverbruik meet, de Qbox of de Wattcher bijvoorbeeld. Een stekkermeter is nuttig als je van één apparaat wil weten hoeveel het gebruikt, zoals je televisie in stand-by, je nieuwe computerscherm of dat trage tosti-ijzer.

Alle energiemanagers geven het verbruik (bijna) real-time weer. Dat is handig, er staat namelijk niet bij welke piek in het verbruik door welk apparaat komt, maar je weet vaak nog wel hoe laat je de waterkoker aanzette of ging douchen. Zo zie je waarop je kunt besparen. Ook fijn: als je net op weg naar Zwitserland bent kun je nog even op je telefoon kijken of het gas en de krultang wel echt uit staan.

Vergelijken met de buren

Om uit te vinden of je veel of weinig verbruikt heb je vergelijkingsmateriaal nodig. Gelukkig zorgt de software bij de meeste meters hiervoor. Je kunt vergelijken met jezelf een dag of maand eerder (verbruik je in het weekend meer dan doordeweeks?), met de buurt of met anderen die ook in een rijtjeshuis uit 1920 of een appartement in een nieuwbouwflat wonen. Goed voor het perspectief.

Interessant, al dat inzicht. Maar wat betekenen al die kilowatturen en kubieke meters voor je portemonnee? Dat verschilt natuurlijk per energieleverancier, maar gemiddeld kost elektriciteit zo’n 23 cent per kilowattuur en gas 65 eurocent per m3. Wat kun je zoal doen voor 1 kilowatt elektriciteit? Drie kwartier stofzuigen en een half uur water koken in de waterkoker bijvoorbeeld. Wie 4 uur per dag televisie kijkt verbruikt per jaar tussen de 100 (led) en 500 (plasma) kWh. Een minuut douchen kost op jaarbasis aan water en gas zo’n 15 euro; per douchebeurt van 10 minuten betaal je zo’n 40 cent. Wie liever in bad gaat is het dubbele kwijt. En een zuinig huishouden zet de wasdroger snel op marktplaats: een rondje drogen kost ruim 1 euro per keer. Aan de lijn is het gratis.

Besparen in de praktijk

Bespaar je nu echt met een energiemanager in huis? Die vraag kun je alleen beantwoorden als je er zelf een tijdje een gebruikt. Daarom plaatste ik de e-manager van Nuon in mijn meterkast. Mijn meters zijn vrij oud, en de internetaansluiting komt aan de andere kant van het huis binnen. Niet de beste omstandigheden voor de e-manager, maar na even zelf prutsen wist de klantenservice me vakkundig te helpen. De e-manager leest heel precies. Nadat mijn wekker gaat schiet de lijn in de grafiek op de e-manager-app en -site omhoog; ik zet de verwarming aan en douche. Als het huis verlaat zakt de lijn direct en als ik voor het slapen nog even inlog zie ik precies hoe lang ik televisie keek.

Wat blijkt? De oven en mijn 10 euro-waterkoker zijn de grootste energievreters, die geven de hoogste verbruikspieken. Ik had de gewoonte een liter water te koken, ook voor één kopje thee. Maar een halve liter kost half zoveel energie. In deze zachte winter is het voor mij handig om de verwarming ’s nachts helemaal uit te zetten. Ik weet nu ook dat mijn televisie meer verbruikt dan mijn computerscherm en dat mijn koelkast elke anderhalf uur aanslaat maar per keer weinig verbruikt. De vriezer die ik extra had, heb ik uitgezet, hij was toch halfleeg. Een dagje thuiswerken is energietechnisch niet handig: ik verbruik zo’n 40% meer dan wanneer ik een dag op de redactie zit.

In de zes weken dat ik de e-manager nu gebruik is het me gelukt om mijn verbruik onder het gemiddelde verbruik van de buurt te krijgen. (Yes!) Ik gok dat ik met mijn veranderde energiegedrag een aantal tientjes per jaar bespaar. Maar ik heb niet het gevoel dat ik nu nóg meer kan besparen en ik merk dat ik nu al minder naar de e-manager omkijk. Voor wie slordig met energie omgaat helpt zo’n manager dus absoluut bij het bezuinigen, voor wie al zuinig is en goed geïsoleerd woont is het inzicht leuk, maar valt er minder te besparen.

De Test

Voor NRC testte Hardware.Info zeven energiemanagers. Wat kunnen ze allemaal, hoe werkt het installeren en het uitlezen en wat kosten ze?

Toon van Eneco (0-195 euro, afhankelijk van of je klant wordt bij Eneco of hem los bestelt  + 3,50 euro per maand)

Een installateur komt deze energiemanager voor je aan de muur hangen. Het is de enige geteste manager die ook je thermostaat vervangt en is alleen geschikt voor klanten van Eneco. Hij werkt op zowel een slimme meter als een analoge, ten minste, als er een reflecterend vakje op je draaischijfmeter zit. Toon geeft je verbruik real-time weer, en je kunt in de bijbehorende app voor Apple en Android dag-, week-, maand- en jaarrapporten maken. Je kunt je eigen verbruik vergelijken met dat van andere huishoudens die Toon gebruiken. Aan het einde van een maand laat hij zien of je meer of minder hebt verbruikt dan Eneco verwachtte, en kun je direct je maandbedrag aanpassen.

E-manager van Nuon (149 euro + 2,95 per maand, uitbreiding met stekkermeters mogelijk)

Ook als Nuon niet je energieleverancier is kun je deze energiemanager gebruiken. De e-manager moet je zelf installeren. De gateway moet je in verbinding brengen met je router, die communiceert met de meterlezer die je met een stekker op een slimme meter aansluit of met plakkers op analoge meters met puls of reflectievlakje. Zowel geschikt voor gas als elektriciteit, mits de twee meters bij elkaar in de buurt hangen. Uitlezen kan via een app (Andoid en Apple) op je telefoon of tablet of de browser van je computer. Analyseren en vergelijken met eerder verbruik of vergelijkbare huishoudens kan via de app of online, maar online is gedetailleerder inzoomen mogelijk. De informatie wordt real time weergegeven.

Qbox van Qurrent (90 – 120 euro, geen abonnementsgeld)

Deze energiemanager geeft alleen bij slimme energiemeters inzicht in zowel gas als elektriciteit, analoog kan hij enkel elektriciteit meten. Als je de variant van 90 euro gebruikt, moet je internetverbinding binnenkomen in de meterkast. Zo niet, dan heb je de variant van 120 euro nodig met een onderdeel voor bij de router. Installeren kun je zelf doen. Met een extra meetsensor kan hij ook de teruglevering van energie uit zonnepanelen meten, mocht je die hebben. Het uitlezen van de energie is heel simpel en kan via zowel de computer als een app voor Apple en Android. De informatie wordt gepresenteerd in grafieken of tabellen en je kunt ook hier real time, per dag, maand of jaar je verbruik bekijken.

EnviR van Current Cost (129 euro, uit te breiden met stekkermeters)

Deze energiemanager wordt niet op de meter aangesloten met plakkers maar met klemmen die je om een fasedraad klemt. Dat maakt installatie ietwat bewerkelijk, je moet de energiemeter in de meterkast openschroeven om bij de fasedraad te komen (zet de hoofdschakelaar daarbij uit!). Als je een meter hebt met meerdere fasedraden loop je bovendien het risico dat er niet meerdere klemmen naast elkaar passen. Maar als de klemmen eenmaal op de draden zitten dan meet de EnviR goed. Uitlezen kan via het display van de EnviR zelf of via de computer, waar je ook weer momenten met elkaar kunt vergelijken.

Wattcher (99-119 euro)

De Wattcher is verreweg de mooiste energiemanager uit de test. Hij biedt goed toegankelijke, maar beknopte informatie over je elektriciteitsverbruik – gas meet hij niet. Nadat je de sensoren in de meterkast hebt opgeplakt of ingeplugd hoef je de Wattcher alleen maar in een stopcontact te steken. Hij licht meer of minder op naarmate er in huis meer of minder stroom wordt gebruikt. Hang hem in de keuken dan zie je precies wanneer een apparaat veel verbruikt. Hang je hem naast de voordeur dan kun je in een oogopslag zien of er nog veel aan staat als je naar buiten loopt. Op het display kun je het huidig verbruik, dagverbruik en jaarbesparing in euro’s en procenten zien.

Energycheck 3000 van Voltcraft (20 euro)

Dit is een betaalbare stekkerlezer. Je plugt de meter in het stopcontact en het apparaat vervolgens weer in de meter. Hij meet live het verbruik van het apparaat, hoeveel het cumulatief heeft verbruikt en wat dat kost in euro’s. Hij is alleen via de bijgeleverde afstandsbediening af te lezen, als je binnen het bereik van de stekker bent.

Plugwise (110 euro voor 2 meetpunten, 300 euro voor 9 meetpunten)

 

Deze stekkermeter is wat duurder dan die hierboven, maar hij kan ook meer. Het principe werkt hetzelfde: meter in het stopcontact, apparaat in de meter. De meter heeft geen display maar is uit te lezen via een usb-stick die een ontvanger heeft voor de stekkermeters. Optioneel kun je een uitbreiding aanschaffen zodat hij ook via een app uit te lezen is. De ontvanger kan gegevens over drie maanden onthouden, dus minstens een keer per drie maanden moet je de usb-stick via de computer uitlezen. Eenmaal op de computer zijn gedetailleerde analyses te maken.