Boston, één jaar later: de slachtoffers, de dader, de marathon

Het is vandaag een jaar geleden dat er twee bommen afgingen bij de marathon van Boston. Drie mensen kwamen om het leven, meer dan 260 raakten gewond. Hoe staat het nu met de slachtoffers, hoe staat het met de nog overlevende dader? En: in welk opzicht is de marathon, aankomende maandag, dit jaar anders?

Een combinatiefoto van 15 april 2013 en 14 april 2014: links is medisch personeel bezig met het helpen van gewonden, rechts rijden auto's over dezelfde straat.
Een combinatiefoto van 15 april 2013 en 14 april 2014: links is medisch personeel bezig met het helpen van gewonden, rechts rijden auto's over dezelfde straat. Foto AP/ Charles Krupa

Het is vandaag precies een jaar geleden dat er twee bommen afgingen naast het parcours van de marathon van Boston. Drie mensen kwamen om het leven, meer dan 260 raakten gewond. Hoe staat het nu met de slachtoffers, hoe staat het met de nog overlevende dader? En: in welk opzicht is de marathon, aankomende maandag, dit jaar anders?

Op 15 april 2013 ontploften er om 14.49 uur (20.49 uur onze tijd) binnen dertien seconden twee bommen, geplaatst in snelkookpannen, op Boylston Street. Daar is traditioneel de finish van de marathon.

Wat hierop volgde was een filmachtige klopjacht op de twee daders, twee broers van toen 19 en 26. Een geboren in Kirgizië, de ander in Kalmukkië, beiden opgegroeid in de Russische deelrepubliek Dagestan. De FBI kreeg ze op 18 april in het vizier en er werden beelden gepubliceerd. Een grootschalige, lange achtervolging begon nadat de broers op de campus van het Massachusetts Institute of Technology (MIT) een 26-jarige agent doodschoten en vluchtten met een auto.

Tamerlan Tsarnaev, de oudste van de twee, overleed tijdens de achtervolging na een vuurgevecht met de politie in Watertown, een voorstadje van Boston. Dzhokhar, de jongste, wist te ontkomen en werd bijna een dag later pas ingerekend. Hij had zich verstopt in een boot in een tuin in het stadje.

NBC zond dit weekend de documentaire 108 Hours: Inside the Hunt for the Boston Marathon Bombers uit. Daarin een veel uitgebreider verslag van die grootschalige klopjacht:

http://youtu.be/rpOGmiqhV4o

De slachtoffers

Drie mensen kwamen om het leven vorig jaar, ruim 260 anderen raakten gewond. De afgelopen week, in aanloop naar de herdenking van de bomaanslagen, verschenen er in verschillende media verhalen over slachtoffers en overlevenden. Over nabestaanden, hun verdriet een jaar later en over het geluk van anderen die nog leven en de mensen aan wie ze dat te danken hebben. We hebben een paar verhalen verzameld.

The Boston Globe kwam zondag met een lang verhaal van de familie van Martin Richard. Martin kwam om bij de aanslagen vorig jaar. Hij was nog maar acht, en daarmee het jongste slachtoffer. Zijn zusje Jane raakte ernstig gewond en moet een been missen. Maar het had niet veel gescheeld of zij was er ook niet meer geweest. Vader Bill raakte ook gewond, en moeder Denise is aan één oog blind:

Denise looked at her phone, refreshed the website with the tracking information, and couldn’t believe it. They had just missed one of their friends finish. It was 2:49.

Maybe it’s time to wrap it up, Bill thought.

Suddenly, in the distance, they heard a deep boom and felt the ground shake. They looked to the left and saw a large plume of smoke rise a block away, near the finish line.

De familie heeft niet alleen haar jongste zoon verloren, beide ouders hadden verwondingen opgelopen en moeten constante zorg verlenen aan dochter Jane. Zij overleefde de aanslagen ternauwernood en moet nu leren lopen met een prothese. Dan is er nog zoon Henry van 11. Hem bleef verwondingen bespaard, maar hij moet nu leren omgaan met wat hij allemaal heeft gezien.

Het staat wel vast dat er geen familie was die bewuste dag die meer had verloren, schrijft The Boston Globe.

“In a room filled with gifts sent by strangers from around the world — quilts, flags, jerseys, stuffed animals — the discussion turned to what distinguished the Richards from others who had suffered a great tragedy, and how, their loss having occurred in such a public way, they would have to relive their experience every April.

“It’s unfortunate that Martin didn’t die in a car accident on a random night,” Bill said. “Martin died at the Boston Marathon. The Marathon is going to happen every year, and it’s going to be public, whether we like it or not.”

Lees het hele verhaal over de familie Richard bij The Boston Globe

USA Today heeft een stuk waarin Michele Mahoney aan het woord komt. Ze stond precies op de plek waar de eerste bom ontplofte en hield ernstige verwondingen over aan haar benen vorig jaar, maar hoefde geen ledematen te verliezen:

“Some days it feels like yesterday, and some days it didn’t happen at all,” she says. “I don’t know if it will ever be real.”

Ze herinnert zich nog precies wat er na de ontploffing allemaal gebeurde:

“I stayed conscious the whole time. It felt like a movie scene. I am lying on the ground and there are body parts all around me and my legs are bleeding. I just saw how many people were helping and I thought: ‘I know my person is going to come for me soon.’”

Lees het hele artikel bij USA Today. Hierin komen ook oud-FBI-agent Richard DesLauriers en politiecommissaris Bill Evans aan het woord over de aanslagen.

Website Mashable zette deze week een kort portret online van twee overlevenden, Rebekah Gregory en Pete DiMartino. Ze raakten ernstig gewond vorig jaar en staan nu op het punt te gaan trouwen:

NBC News kwam deze week met het verhaal van overlevende Sydney Corcoran en de mensen die haar leven hebben gered. Corcoran, 17 ten tijde van de bomaanslagen, stond naast haar ouders toen een van de bommen vlak bij haar ontplofte. Ze had geen idee dat er een deel van de bom in de snelkookpan vastzat in haar dij, waardoor ze veel bloed verloor.

Matt Smith en Zachary Mione waren twee van de mannen die te hulp schoten. Ze weten beiden niet veel meer van het bewuste moment. Corcoran nog wel:

“I can remember a cop coming over and he was trying to ask my name, and they’re all trying to keep me talking and awake.”

Die politieagent was sergeant Shawn Burns van de politie van Boston. Hij prijst de daad van Smith en Mione, beiden mannen zonder enige eerstehulptraining:

““Those two guys made a decision to get down on their hands and knees and their actions saved that girl’s life. For me, that’s my job. I think I would have done it whether I was working or not but they didn’t have to stay and they did. They are heroes in my book. No doubt about it.”

Smith is aankomende maandag terug in Boston om Burns en Mione aan te moedigen. Die lopen dan voor het eerst de marathon. Sydney en haar moeder Celeste, wier beide benen geamputeerd moesten worden, zullen er ook zijn. Hoe moeilijk dat ook wordt.

Lees het hele artikel bij NBC News.

Heather Abbott verloor een been bij de aanslagen. Ze heeft een speciale prothese gekregen waarmee ze gewoon op hakken kan lopen. Daarnaast heeft ze een been waarmee ze kan hardlopen en een 'normaal' been voor dagelijks gebruik.

Heather Abbott verloor een been bij de aanslagen. Ze heeft een speciale prothese gekregen waarmee ze gewoon op hakken kan lopen. Daarnaast heeft ze een been waarmee ze kan hardlopen en een ‘normaal’ been voor dagelijks gebruik. Foto AP/ Steven Senne

Lees ook: Jeff Bauman, die beide benen verloor, schreef in een brief aan The Guardian over de beroemde ‘rolstoelfoto’ van hem, gemaakt vlak na de aanslag.

De dader

Twee mannen pleegden de bomaanslagen vorig jaar, twee mannen waren betrokken bij het doodschieten van een campuspolitieagent op universiteit MIT, maar slechts een maakt nog een rechtszaak mee. Tamerlan Tsarnaev kwam om het leven bij een schotenwisseling met de politie tijdens de vlucht van de twee broers, Dzhokhar staat wel terecht.

Eind januari werd de doodstraf tegen Tsarnaev geëist. Hem is onder andere het gebruik van massavernietigingswapens met de dood tot gevolg ten laste gelegd. Tsarnaev zou volgens de aanklagers aan de binnenkant van de boot waar hij schuilde voor de politie tijdens de klopjacht hebben geschreven dat hij de acties van de Verenigde Staten in moslimlanden veroordeelde.

De eis kwam van minister van Justitie Eric Holder. Die bevoegdheid had hij, omdat het in dit geval een federale zaak betreft. Onze correspondent Guus Valk eerder daarover:

“Daardoor heeft het landelijk ministerie van Justitie de leiding in de aanklacht en vervolging. Dat het een federale zaak is, ligt aan de ernst van de zaak. In het verleden was dat ook het geval bij de rechtszaken tegen massamoordenaars. Dzokhar Tsarnaev kan in datzelfde rijtje worden geplaatst. Het komt alleen niet vaak voor dat in dit soort gevallen de doodstraf wordt geëist.”

Hoe staat het er een jaar na de aanslagen voor met de rechtszaak? Die laat voorlopig nog op zich wachten. In februari werd besloten dat de rechtszaak tegen Tsarnaev pas op 3 november begint.

De combinatiefoto die de wereld overging. Links Tamerlan Tsarnaev, rechts de nog levende dader, zijn broer Dzhokhar.

De combinatiefoto die de wereld overging. Links Tamerlan Tsarnaev, rechts de nog levende dader, zijn broer Dzhokhar. Foto AP

Dat lijkt lang, en dat is het ook voor nabestaanden en overlevenden, maar er is altijd veel tijd nodig in zaken waar de doodstraf is geëist. Voor advocaten staat het leven van hun cliënt op het spel. Die advocaten probeerden zelfs minstens een jaar langer te krijgen voordat de rechtszaak zou beginnen. Dat heeft alles mee te maken met het feit dat zij veel tijd zeggen nodig te hebben om zich voor te bereiden. Er is bijvoorbeeld nog veel bewijs dat niet beschikbaar is gesteld. Het verzoek tot langer uitstel werd afgewezen.

De advocaten van Dzhokhar Tsarnaev zouden willen aanvoeren dat zijn broer Tamerlan het brein achter de aanslag is geweest. Hij zou grote invloed hebben gehad op de toen pas 19-jarige Dzhokhar. Tamerlan was in 2011 al betrokken geweest bij een driedubbele moord.

De Russische autoriteiten hadden in 2011 de FBI al gewaarschuwd dat Tamerlan aan het radicaliseren was. In 2012 misten de inlichtingendiensten in de VS een kans hem op te pakken toen hij vanuit Dagestan terugkeerde.

De marathon

“Het wordt gewoon de marathon van Boston zoals hij altijd is geweest.” Dat zei burgemeester van Boston Martin Walsh deze week over de wedstrijd van aanstaande maandag. Helemaal waar is dat natuurlijk niet.

Ja, er wordt weer gelopen door een groot aantal mensen. Wat heet, er doen er dit jaar 36.000 mee, zo’n 9.000 meer dan vorig jaar. Maar de veiligheidsmaatregelen zijn vanzelfsprekend wel aangescherpt:

  • Zo’n 3.500 politieagenten worden ingezet. Dat is twee keer zoveel als vorig jaar
  • Zowel deelnemers als mensen in het publiek wordt verzocht geen rugzakken of andere grote pakketten mee te nemen
  • Er zijn meer dan 100 camera’s geplaatst langs het deel van de route dat door Boston voert
  • Er zijn 50 observatiepunten om het publiek in de gaten te houden
  • Er zijn meerdere controlepunten met metaaldetectors en er worden honden ingezet die getraind zijn op het ruiken van bommen
  • Dertien ambulances worden ingezet, samen met 140 man medische hulp

Dit jaar staat ook in het teken van herdenken. Zo is er een vandaag een minuut stilte om 14.49 uur lokale tijd, het tijdstip waarop vorig jaar de bommen ontploften. Op hetzelfde moment zal president Obama een moment van stilte in acht nemen in het Witte Huis, meldt persbureau AP. Ook staat er een herdenkingsdienst gepland in de Boston, waarbij vicepresident Joe Biden en zijn vrouw aanwezig zullen zijn.

Vanaf zaterdag gaan de hardloopfestiviteiten van start. Dan worden al enkele afstanden gelopen. Maandag, Patriots’ Day, is het tijd voor de marathon.

Politieagenten bewaakten gisteren de finishlijn van de marathon van Boston. Maandag wordt er door 36.000 mensen gelopen.

Politieagenten bewaakten gisteren de finishlijn van de marathon van Boston. Maandag wordt er door 36.000 mensen gelopen. Foto AFP/ Andrew Burton