Viagraslikker krijgt vaker huidkanker

Viagra heeft een ernstige bijwerking: de kans op een melanoom is 80 procent groter // Theorie over melanoomgroei zette de onderzoekers op het spoor // Het aantal patiënten met melanoom stijgt gestaag

Mannen die Viagra slikken om een erectie op te wekken, hebben een 80 procent grotere kans om een melanoom te krijgen. Een melanoom is een ernstige vorm van huidkanker – hij ontstaat meestal in een moedervlek – die vrij makkelijk uitzaait en dan meestal dodelijk is.

Deze tot nu toe onbekende bijwerking van Viagra is vastgesteld nadat epidemiologen, huidartsen en onderzoekers van Harvard Medical School in Boston er gericht naar op zoek gingen. Op grond van moleculaire kennis over melanoomgroei vermoedden ze dat sildenafil, de actieve stof in Viagra, melanomen helpt ontstaan.

Om hun vermoeden te onderzoeken, gebruikten ze bestaande gegevens van de Amerikaanse Health Professionals’ Follow Up Study die in 1986 begon met ruim 51.000 mannen van 40 tot 75 jaar. In 2000 was aan ruim 25.000 overgebleven deelnemers, toen gemiddeld bijna 65 jaar oud, gevraagd of ze Viagra gebruikten om een erectie te krijgen. Vijf procent van hen deed dat recent en zes procent had dat eerder wel eens gedaan, schrijven de onderzoekers in hun vorige week gepubliceerde onderzoek in JAMA Internal Medicine. In de tien jaar erna kregen 142 van die mannen een melanoom.

Andere factoren

De melanomen kwamen duidelijk vaker voor bij de Viagragebruikers, maar andere huidkankers niet. Er is zo goed mogelijk gecorrigeerd voor andere factoren die de kans op melanomen verhogen: het aantal moedervlekken dat iemand heeft, het aantal familieleden dat ook een melanoom kreeg, de haarkleur (rood), het aantal keren dat iemand een flinke zonnebrand op liep, roken en gewicht.

Melanoomdeskundige June Robinson schrijft in een gelijktijdig verschenen commentaar in JAMA Internal Medicine dat zo’n onderzoek nodig nog een keer moet worden gedaan, want één onderzoek is nu eenmaal geen onderzoek. Maar zij adviseert huisartsen wel om oudere mannen die om Viagra vragen na te kijken op vervelende moedervlekken, voordat het recept naar de apotheek gaat.

In Nederland kregen in 2011 2.731 vrouwen en 2.353 mannen de diagnose melanoom. Het aantal nieuwe patiënten stijgt gestaag. Er was bijna een verdubbeling in tien jaar tijd. Vrouwen krijgen vaker dan mannen de diagnose melanoom, maar er sterven meer mannen dan vrouwen aan de ziekte. In 2011 gingen 415 mannen dood door een melanoom en 366 vrouwen. Een veel geopperd idee is dat vrouwen eerder naar de dokter stappen met een verdacht plekje. Maar in februari concludeerde de Nederlandse internist Arjen Joosse in zijn proefschrift dat gedragsverschil het man- vrouwverschil niet helemaal verklaart.

Onrustige moedervlek

Een melanoom begint vaak in een moedervlek. Die wordt ‘onrustig’, krijgt meerdere bruine en zwarte tinten, onregelmatige randen en uiteindelijk sterft er weefsel in af. Soms zijn melanomen echter verraderlijk pigmentloos. Een dunne melanoom is meestal vrij makkelijk weg te snijden en geneest dan vaak probleemloos. Melanomen die al een paar millimeter dik zijn, zijn vaker ook al uitgezaaid naar de lymfeklieren in de buurt of zelfs naar andere organen. Ondanks nieuwe medicijnen die bij sommige mensen de ziekte lang terugdringen, is genezing dan bijna niet meer mogelijk.