Pensioenfondsen willen staatsrisico’s overnemen

Foto ANP / Marcel van Hoorn

De grootste pensioenfondsen van Nederland en de fondsen van enkele multinationals zijn bereid het overheidsrisico op schadeclaims over te nemen, als het kabinet een nieuw pensioen met meer beleggingsvrijheid zou invoeren. Het kabinet wilde dit risico zelf niet nemen, omdat de gevolgen van rechtszaken niet te overzien zouden zijn geweest.

Dit blijkt uit een brief die voorzitter Bernard Wientjes van werkgeversvereniging VNO-NCW namens de pensioenfondsen aan premier Rutte en minister Asscher (Sociale Zaken, PvdA) stuurde. De brief van 20 februari is in het bezit van NRC Handelsblad. De brief is mede geschreven namens FNV-voorzitter Ton Heerts, maar de FNV heeft nooit formeel ingestemd met de inhoud van de brief. Achteraf vond de vakcentrale dat de brief teveel neigde naar een aparte pensioenregeling met meer beleggingsvrijheid.

De brief van Wientjes aan Asscher en Rutte:

Het gaat om ambtenarenfonds ABP en Zorg en Welzijn (PFZW) plus de bedrijfsfondsen van Shell, Unilever, KPN en het Pensioenfonds Werk en (re)Integratie. Gezamenlijk vertegenwoordigen de fondsen 500 miljard euro, de helft van het pensioenvermogen.

ABP stuurde een dag later een eigen brief aan staatssecretaris Klijnsma (Sociale Zaken, PvdA) met dezelfde strekking. ABP wilde zich formeel niet aansluiten bij de coalitie, omdat de verzekerden ambtenaren zijn en dus uitvoerders van kabinetsbeleid.

De brief van ABP aan Klijnsma:

Aanpassingen stelsel gaan partijen niet ver genoeg

Voor deze ‘PFZW’-coalitie, ook wel ‘Shell-coalitie’, gingen de aanpassingen van het huidige pensioenstelsel door Klijnsma niet ver genoeg. Naast een gegarandeerd pensioen met minder risico’s voor deelnemers wilden ze ook kunnen kiezen voor een ‘ambitiepensioen’ dat meer met de lonen en prijzen mee kan stijgen.

Het kabinet is tegen, omdat reeds opgebouwde pensioenrechten dan overgeheveld moeten worden in een nieuw stelsel. De vrees is dat dit in strijd is met Europese regelgeving en dat burgers dan schadeclaims gaan indienen wegens aantasting van hun eigendomsrecht. De juridische, financiële en administratieve chaos die hierdoor zou kunnen ontstaan wordt in politiek Den Haag wel vergeleken met een nucleaire ramp.

Volgens de grote pensioenfondsen is dit risico echter “zó beperkt” dat het “beheersbaar” is – mits het nieuwe ‘ambitiepensioen’ goed wordt ingevoerd. De visie van ABP en Zorg en Welzijn wordt ondersteund door “gerenommeerde advocatenkantoren” als Stibbe en De Brauw.

Risico’s bij ‘ambitiepensioen’ voor eigen rekening

Omdat de fondsen weten dat het kabinet niet akkoord gaat met verhoging van financiële risico’s voor de overheid doen ze een voorstel. Fondsen die voor een ambitiepensioen kiezen, zullen de risico’s daarom “voor hun eigen rekening” nemen.

De brief heeft het kabinet niet overtuigd. Ook als de fondsen de risico’s op schadeclaims overnemen, kan de overheid aansprakelijk worden gesteld voor het invoeren van de nieuwe wetgeving, is het argument.

Eind vorige week maakte Klijnsma wel bekend dat het kabinet onderzoek doet naar een pensioenregeling met meer beleggingsvrijheid, zonder dat er een heel nieuw stelsel voor nodig is: een handreiking naar de grote pensioenfondsen en multinationals.

Lees in NRC Weekend het achtergrondverhaal ‘Touwtrekken om pensioen met risico’s’.