We hebben bestaan, ons stempel gedrukt

Kende Noorwegen een equivalent van de Nederlandse Tzum-prijs, de prijs voor de mooiste zin, dan gaat die naar schrijver Johan Harstad voor een onweerstaanbare zin in zijn verrassende verhalenbundel Ambulance: ‘Ik heb kunstplanten nodig die niet doodgaan van verwarring vanwege de kou van de tocht in de vensterbank en de hitte van de radiator eronder, planten die er toch zo mooi en authentiek uitzien dat de buren denken dat ik ze constant in de gaten hou.’ Vooral het woord ‘verwarring’ is scherp getroffen. Harstads bundel van onderling samenhangende verhalen schreef hij, naar eigen zeggen in een vlaag van inspiratie, voorafgaand aan zijn indrukwekkende roman Buzz Aldrin, waar ben je gebleven? De kracht ervan ligt in het ongepolijste. Harstad (1979) begon eraan toen hij op een warme nazomerse dag in Trondheim onophoudelijk sirenes van ambulances hoorde. Alsof iedereen in de stad gered moest worden of aan het redden was. In de elf verhalen rijden vele ambulances heen en weer. In het openingsverhaal ‘112’ vindt een ambulancemedewerker een vrouw in haar appartement die zichzelf dodelijk verstikt heeft in plastic. Een tijdlang lag ze daar, maar niemand die het merkte. In een ander verhaal, ‘Overzicht’, is de hoofdpersoon op manische wijze zijn leven aan het organiseren. Hij legt lijstjes aan van alles wat hij moet doen. Ondertussen ligt zijn vader op sterven. Hij kan zijn leven weliswaar organiseren, maar aan het sterfbed van zijn vader staat hij machteloos. In het tragische liefdesverhaal ‘Op weg’ leeft de ik-persoon zo dicht bij de dood, is hij er zo door geobsedeerd, dat hij niet anders kan dan een luchtballon regelen en eruit stappen, voorgoed verdwijnen. Het is een juweel, een gevecht met sterfelijkheid: ‘We hebben bestaan, we zijn hier geweest en hebben overal onze stempel op gedrukt en nu zijn we weg [...].’ Telkens is Harstad op zoek naar alles wat in de wereld verloren gaat: liefde, jeugdjaren, de tijd van vroeger. En dat alles verteld in soms bladzijdenlange, weelderige zinnen.