Iets illegaal downloaden is vanaf nu illegaal

Het is sinds gisteren verboden films en muziek te downloaden waarvoor je niet hebt betaald. Staat straks de politie op je stoep als je illegaal de nieuwe Beyoncé luistert? Vier vragen over het verbod.

Sinds gisteren mogen we geen films, muziek en boeken meer downloaden waar we niet voor hebben betaald. Dat is per direct verboden na een uitspraak van het Europese Hof van Justitie in Luxemburg.

De redenering van het Europese Hof luidt: Nederland maakt nu geen onderscheid tussen kopieën van films, boeken en muziek voor eigen gebruik en legale downloads waar je gewoon voor hebt betaald. En dat kan zo niet langer.

Ten eerste wordt zo de verspreiding van vervalste werken aangemoedigd – en dat levert de sector die muziek, films en boeken legaal probeert te verkopen, minder inkomsten op. Daarnaast lopen ook de makers van die werken inkomsten mis, dus de muzikanten, filmmakers, auteurs en natuurlijk hun uitgevers.

1 Was downloaden niet al illegaal?

Nee. Uploaden van films, boeken of muziek was al wel illegaal, maar datzelfde materiaal vervolgens downloaden niet. Materiaal waarvoor je niet had betaald, mocht je voor eigen gebruik binnenhalen (software en games uitgezonderd) want om te controleren of je illegale bestanden aan het downloaden bent zou justitie mee moeten kijken met je internetgedrag. Sinds gisteren is downloaden uit illegale bron dus wel verboden.

Staatssecretaris Fred Teeven (Justitie, VVD) wilde eerder al zo’n verbod, maar vanwege de inbreuk op de privacy was er nooit een meerderheid voor in de Tweede Kamer. Zo ging PvdA in 2012 de verkiezingen nog in met de uitspraak dat een downloadverbod onbespreekbaar was.

2 Kan ik nu worden opgepakt als ik de nieuwe van Beyoncé download?

Vooralsnog niet. Je handelt wel in strijd met het auteursrecht, maar grote rechtszaken met bizarre schadevergoedingen zul je hier niet zo snel krijgen. Dat gebeurt in de Verenigde Staten, waar je voor een paar liedjes downloaden soms een miljoen dollar aan schadevergoeding moet betalen.

En er zijn meer strenge landen. In Frankrijk bijvoorbeeld, wordt je internetverbinding afgesloten als je drie keer wordt betrapt op downloaden van illegale bestanden. En in Zweden kunnen auteursrechthouders een schadevergoeding eisen bij mensen die zich niet aan het downloadverbod houden.

In Nederland wordt de handhaving neergelegd bij de auteursrechthebbenden zelf, verzameld in de Stichting Brein. Daar zeggen ze dat ze niet achter individuele downloaders zullen aangaan, maar zich richten op websites en diensten die dergelijk materiaal aanbieden.

Toch zijn privacyorganisaties niet gerustgesteld. Bits of Freedom vreest dat Nederlandse internetters hun privacy zullen moeten opgeven. „Om een verbod te handhaven, moet er immers worden gekeken naar het surfgedrag van individuen. Gaat de overheid straks bij elke bit die we downloaden controleren of er geen auteursrecht op zit?”

3 We betalen toch die thuiskopieheffing als compensatie voor downloaden?

Ja, maar daar wringt het juist, vindt het Europese Hof. We compenseren de makers van muziek, films en boeken met een heel klein bedrag in de thuiskopieheffing als we blanco cd’s (3 cent), een pc (5 euro), harde schijf (2,50 euro) of een smartphone met muziekspeler kopen (5 euro). Maar tegelijk hebben we geen idee hoeveel er uit illegale bron wordt gedownload.

Dus, vindt het Europese Hof, kun je de sector ook niet goed compenseren voor het verlies. Bovendien is die heffing bedoeld om thuiskopieën te compenseren, maar downloaden uit illegale bron geldt niet als het maken van een thuiskopie.

4 Maar goed, die heffing hoeven we dus niet meer te betalen?

Dat is nog niet zeker. De uitspraak impliceert dat wel: waarom immers nog betalen om te compenseren voor iets dat helemaal niet is toegestaan?

De makers van blanco schijfjes vinden dat ook, maar Stichting de Thuiskopie, die de heffingen int en weer verdeelt, heeft al laten weten de heffing te willen handhaven.

De Stichting Onderhandelingen Thuiskopievergoeding is aangewezen om een advies uit te brengen over wat wél een passende compensatie zou zijn voor auteursrechthouders. Het advies van de stichting (onder leiding van oud-politicus Marco Pastors) wordt deze zomer verwacht.