Pietitie, GEEN aangifte tegen Wilders. Wat zegt Facebook-‘ophef’ eigenlijk?

Facebook pagina van Zwarte Piet is Racisme. Foto ANP / Koen van Weel

Stel: er is nieuws. Over bijvoorbeeld Geert Wilders die minder Marokkanen wil. Of over een juweliersvrouw in Deurne die twee overvallers doodschiet. Op social media vinden de mensen daar iets van. En dan is er weer nieuw nieuws. Deze vier protest-Facebookpagina’s, de populairste van Nederland, haalden op die manier de media. Is dat terecht?

Journalisten gebruiken Twitter en Facebook regelmatig als temperatuurmeting van het volk, schrijft NRC-redacteur Peter van der Ploeg vandaag in nrc.next. Berichtjes over boze mensen. Ophef dit, ophef dat. Maar hoe gefundeerd is dat eigenlijk? Zijn die ophef-berichten niets anders dan een moderne variant op de voxpop, of wordt kroegpraat uitvergroot tot onrealistische proporties?

Representatief?

Vanzelfsprekend zijn de stemmen die op Facebook en Twitter klinken niet representatief voor het Nederlandse volk. Twitter wordt bijvoorbeeld vooral gebruikt door tieners (60,8 procent). Onderzoek van PeerReach wijst uit dat maar 11 procent van de Nederlanders maandelijks één tweet verstuurt. En dan is er nog de bekende 1 procent-regel: slechts 1 procent van alle internetters creëert content, terwijl de andere 99 procent alleen kijkt. Of, een variant daarop: 90 procent kijkt, 9 procent bewerkt, en slechts 1 procent voegt iets nieuws toe aan internet.

En wat is liken op Facebook eigenlijk waard? Een kleine, allesbehalve representatieve rondgang op de redactie leert dat liken lang niet altijd hetzelfde betekent als het ergens mee eens zijn. “Ik like ook weleens iets om te zorgen dat het bovenaan blijft staan”, zegt de een. “Het is zoiets als retweeten”, zegt de ander, “dat betekent ook niet dat je het ermee eens bent”.

Bovendien is er met liken iets eigenaardigs aan de hand, zegt mediaonderzoeker Anne Helmond vandaag in nrc.next.

“De teller van likes bij berichten staat niet altijd alleen maar voor likes. Het is een optelsom van daadwerkelijke likes, plus het delen van het bericht, het aantal commentaren en het doorsturen van de url in een privébericht. Je kan dus wel zeggen dat een bericht een bepaald aantal likes heeft, maar als ze vooral bestaan omdat op een onderwerp driekwart van de mensen een commentaar heeft geplaatst, zegt dat weer iets anders.”

Hieronder de vier populairste protest-Facebookpagina’s van Nederland. Ze waren allemaal, behalve nummer vier, aanleiding voor een nieuwsbericht.

1. Pietitie - 2.074.483 likes

Twitter ontploft door ‘Zwarte Piet’, schreef de NOS vorig jaar.

“De uitspraak van VN-onderzoeker Verene Shepherd over Zwarte Piet heeft op Twitter tot felle discussies geleid. Van de tien meest besproken onderwerpen van vanmiddag, gaat zeker de helft over het sinterklaasfeest en de rol van Zwarte Piet.”

Over de Facebook-pagina ‘Pietitie’ - die overigens ook het achtuurjournaal haalde - schreven wij:

“De snelstgroeiende Facebookpagina van Nederland is de één miljoen likes gepasseerd. (…) Nederland telt momenteel meer dan zes miljoen actieve gebruikers, wat betekent dat ongeveer één op de zes Nederlanders die Facebook actief gebruiken fan zijn geworden van de pagina.”

2. Ik doe aangifte tegen Wilders - 99.397 likes

Volkskrant.nl schreef: 40.000 mensen zeggen: ‘Doe aangifte tegen Wilders.

“Er lijkt een hausse te ontstaan in aangiftes tegen Wilders. Op Twitter en Facebook laten honderden mensen weten aangifte te doen tegen Wilders of roepen op om aangifte te gaan doen. Hoeveel aangiftes er tot dusver daadwerkelijk zijn gedaan, kan het Openbaar Ministerie nog niet zeggen.”

Groep roept op tot massale aangifte tegen Wilders, meldde Omroep Flevoland vorige week:

“De groep ‘Ik doe aangifte tegen Wilders’ wil zondagmiddag massaal naar het politiebureau in Almere gaan om aangifte te doen tegen de leider van de PVV. Aanleiding zijn de recente uitlatingen van Wilders over Marokkanen.”

Overigens waren ook de discussies op deze Facebookpagina hevig - net als op alle andere pagina’s die hier worden genoemd.

3. Vrijspraak voor vrouw van de juwelier uit Deurne - 44.686 likes

Opgeruimd staat netjes, vinden ze op Facebook, schreven wij gisteren (€).

“Ze verdienen een ‘bloemetje, een’lintje’ of zelfs ‘een standbeeld’. Het juweliersechtpaar dat vrijdagavond twee overvallers doodde, zijn helden op sociale media. Duizenden mensen spraken dit weekend hun bewondering uit voor de actie van het echtpaar uit Deurne. Hoewel de politie nog bezig is met onderzoek naar het voorval, hebben de schietende juweliers in elk geval op internet het gelijk aan hun zijde.”

En De Telegraaf: Hevige discussies op social media over Deurne.

“De berichten over de dodelijke schietpartij bij een juwelier in Deurne hebben geleid tot heftige discussies op de sociale media. Velen nemen het op voor de vrouw van de juwelier, die volgens verschillende media twee overvallers heeft doodgeschoten.”

4. Ik doe GEEN aangifte tegen Wilders - 18.460 + 3.659 likes

Opvallend: hoewel deze twee Facebook-pagina’s bij elkaar opgeteld meer dan twintigduizend likes hebben, blijven de resultaten in Google News leeg. Mensen die op social media zeggen géén aangifte te doen tegen Wilders, zijn volgens de media kennelijk geen bericht waard.

    • Mirjam Remie