Strafbaarstelling illegaliteit van tafel - arbeidskorting omhoog

Het kabinet ziet af van de strafbaarstelling van illegaliteit. Dat heeft PvdA-leider Diederik Samsom gezegd tegenover de NOS. De maatregel was onder meer bij de achterban van de PvdA zeer omstreden. Als concessie aan de VVD gaat de arbeidskorting omhoog.

Samsom op weg naar fractievergadering.
Samsom op weg naar fractievergadering. Foto ANP / Martijn Beekman

Het kabinet ziet af van de strafbaarstelling van illegaliteit. De maatregel was onder meer bij de achterban van de PvdA zeer omstreden. Als concessie aan de VVD gaat de arbeidskorting omhoog. Dit wordt bereikt door de inkomensafhankelijke verlaging van de arbeidskorting bij een hoger salaris in te laten gaan.

Strafbaarstelling was een pijnlijke maatregel die de partij maar bleef achtervolgen, zegt PvdA-leider Diederik Samsom tegenover de NOS. Het lag “als een steen op de maag”.

“Daarom hebben we met de VVD afgesproken dat we de strafbaarstelling schrappen en dat we een impuls uitdelen aan werkgelegenheid en koopkracht in de vorm van 500 miljoen euro extra voor de arbeidskorting.”

Goed nieuws voor hoge en middeninkomens

De verhoging van de fiscale heffingskorting waardoor werkenden minder belasting hoeven te betalen, geldt voor inkomens tussen de 40.000 en 120.000 euro. De groep die tot een ton verdient gaat er het meeste op vooruit, legt politiek redacteur Derk Stokmans uit.

“De arbeidskorting zou al omhoog gaan, maar geldt nu ook voor de hogere inkomens. Mensen met een inkomen tussen de 49.000 en 100.000 euro gaan er driehonderd euro op vooruit. Netto profiteert iedereen met een inkomen van 41.000 tot 116.000 euro van de maatregel.”

Nieuwe belastingregels hadden er al voor gezorgd dat de arbeidskorting voor de meeste inkomens fors stijgt. Inkomens van 40.000 euro krijgen in 2017 euro al 951 euro méér korting dan in 2013. Premier Mark Rutte kon zijn belofte alleen nog niet waarmaken voor de hoge inkomens. Boven de 110.000 euro zou je eerst helemaal geen arbeidskorting ontvangen. De toezegging voor hogere inkomens is voor Samsom een “noodzakelijk verlies”, zegt Stokmans.

“De PvdA heeft imagoschade geleden. Samsom heeft anderhalf jaar proberen uit te leggen aan zijn achterban dat de strafbaarstelling in zijn uitwerking minder ver ging dan gedacht. Hij moet nu toegeven dat het hem niet is gelukt ze te overtuigen.”

VVD kan cadeautje geven

Dat er nu extra geld gaat naar de arbeidskorting betekent dat de VVD iets extra’s kan geven. De 500 miljoen euro wordt betaald uit meevallende overheidsuitgaven, zegt Stokmans. Minder kosten voor paperclips of kantoorgerei, om maar wat te noemen.

“Deze afspraak was eerder niet mogelijk, omdat er geen economische groei was en ook geen meevallende uitgaven. Nu kan dat wel, zonder dat er ergens anders gesneden hoeft te worden. Maar het is wel zo dat die meevaller van een half miljard nu niet kan worden besteed aan de lagere inkomens of de bijstandsmoeders. Het geld kan maar één keer uitgegeven worden. En als de PvdA had kunnen kiezen, was het niet naar de midden- en hoge inkomens gegaan. Het is dus ook pijnlijk omdat ze het geld niet op een andere manier kunnen uitgeven.”

VVD: strafbaarstelling onderhandelbaar

In maart liet VVD-fractieleider Halbe Zijlstra in een interview met nu.nl weten dat het standpunt over de strafbaarstelling van illegaliteit voor zijn partij onderhandelbaar was, zelfs al was de maatregel uit het regeerakkoord voor de VVD belangrijk.

De uitspraak bracht PvdA-leider Diederik Samsom in een lastige positie. Hij had een jaar eerder zijn partij moeten trotseren om de maatregel erdoor te krijgen. Ondanks grote en aanhoudende onvrede bij de achterban wilde Samsom het regeerakkoord niet openbreken om de afspraak met de VVD aan te passen.

ChristenUnie zeer kritisch

Het leed als gevolg van de maatregel werd echter groter toen de ChristenUnie dreigde haar steun aan toekomstige kabinetsplannen in te trekken. Partijleider Arie Slob zei eind februari in het televisieprogramma Eén op Eén dat de ChristenUnie “niet gaat meemaken” dat het kabinet de strafbaarstelling van illegaliteit werkelijk invoert. Zijn partij vindt het plan inhumaan.

Het was voor het eerst dat een van de ‘constructieve oppositiepartijen’, de drie partijen die afspraken maakten met de regeringscoalitie over steun aan een aantal cruciale kabinetsplannen, zo duidelijk dreigde met het opbreken van de afspraken.

Nederlaag gemeenteraadsverkiezingen

Toen de PvdA bij de gemeenteraadsverkiezingen fors klappen kregen, zag Samsom dat als signaal van de kiezer. In een excuusbrief aan de lokale afdelingen schreef hij dat het verlies in veel gemeenten is terug te voeren op “het landelijk tanende vertrouwen in de PvdA”. In de dagen na de verkiezingsnederlaag was al duidelijk geworden dat de PvdA bereid was “zijn plannen te wijzigen en de uitvoering te verbeteren” om het vertrouwen van de kiezer te herwinnen.

Volgens Stokmans is de eerste stap richting herstel gezet. De kans is groot dat de PvdA gaat proberen de pijn van de bezuinigingen in de zorg te verlichten.

“Vandaag was een voorwaarde om uit het dal te komen. Het herstel is nog niet ingezet maar zonder dit was het niet mogelijk.”