Ook klap voor Franse socialisten

Kiezers in Europa straffen linkse partijen af die regeren tijdens de crisis

Franse gemeenteraadsverkiezingen: links verliest, rechts wint

De Franse Parti Socialiste incasseerde gisteren harde klappen voor twee jaar regeringsverantwoordelijkheid, net als eerder deze maand de PvdA in Nederland. En net als in Nederland ging de uitslag van de lokale verkiezingen gepaard met een ongekend lage opkomst, in Frankrijk 63 procent (Nederland: 53,8 procent).

Diverse grote steden die in 2012 nog cruciaal waren voor de verkiezingsoverwinning van president François Hollande, vielen in rechtse handen. Een koerswijziging of rigoureuze herschikking van de regering van premier Jean-Marc Ayrault lijkt onvermijdelijk.

Al maanden stond de president historisch laag in de peilingen. Maar dat waren slechts peilingen, relativeerden zijn ministers. De massaal gevoelde onvrede over belastingverhogingen en de onmacht van de regering om de economie vlot te trekken, werd links in ruim 150 steden van meer dan 10.000 inwoners fataal.

Dat hoofdstad Parijs met Anne Hidalgo als eerste vrouwelijke burgemeester socialistisch blijft, is voor president Hollande slechts schrale troost: Parijs is in de Franse context wel vaker een uitzondering op de regel en de pragmatische Hidalgo liet vakkundig partijsymbolen van haar campagnemateriaal verwijderen.

Behalve de centrum-rechtse UMP, boekte ook het Front National grote overwinningen. Na Hénin-Beaumont in het noorden van Frankrijk, waar de nieuwe FN-burgemeester gisterochtend al is beëdigd, kreeg de rechts-nationalistische partij van Marine Le Pen er gisteren nog elf burgemeestersposten bij. Het zijn de eerste bestuursfuncties voor de partij sinds 1995.

Terwijl links zijn wonden likte, begon Marine Le Pen gisteravond op de Franse televisie meteen de campagne voor de Europese verkiezingen van mei. Daarbij zou ze volgens een peiling van Ipsos met 22 procent van de stemmen nog voor de Parti Socialiste de tweede partij kunnen worden.

Meest symbolisch was voor haar de winst in het staalstadje Hayange, een arbeidersbolwerk in de Moselle, waar een oud-voorman van de radicaal linkse vakbond CGT namens het Front het burgemeesterschap opeiste. In Hayange wonen veel ex-werknemers van de vorig jaar gesloten hoogovens in het nabijgelegen Florange. De bonden legden daar in 2009 al symbolisch een grafsteen op de beloftes van Nicolas Sarkozy. Er kwam vorig jaar eentje bij voor die van zijn opvolger Hollande.

Hollande blijft kampen met economische tegenvallers. Vorige week toonden nieuwe werkloosheidscijfers nog altijd geen verbetering. Daar kwamen vanmorgen slechte berichten over de overheidsfinanciën bovenop. Het is minister van Financiën Pierre Moscovici niet gelukt om het begrotingstekort onder de 4,1 procent van het bruto binnenlands product te houden, zoals hij had afgesproken met de Europese Commissie.

Regeren valt links in Europa zwaar. PS en PvdA waren beide in 2012 aan de macht gekomen na overtuigende verkiezingsuitslagen, met beloftes om ander beleid te gaan voeren. Andere regerende linkse partijen in Europa, zoals de Deense en de Oostenrijkse sociaal-democraten en de Belgische Franstalige socialisten, staan in peilingen voor de Europese verkiezingen ook op verlies. In Duitsland slaagde de SPD er vorig jaar niet in de christen-democratische bondskanselier Merkel te verslaan. De recent aangetreden linkse Italiaanse premier Matteo Renzi geniet veel populariteit, maar hij stuit bij zijn pogingen de economie te stimuleren op bezwaren van Brussel.

Volgens Olaf Cramme, directeur van de Europese progressieve denktank Policy Network in Londen, slaagt links er niet in „het gat te dichten tussen de campagnebeloften van verandering, en het daadwerkelijk bereiken van die verandering in de regering”. En, zei hij „kiezers waarderen dit niet”.

    • Mark Beunderman
    • Peter Vermaas