Klimaat

Moeder Aarde bestaat niet

Ergens moet het begrip ‘Moeder Aarde’ in de tekst. Dat vond een van de delegaties die de afgelopen week onderhandelden in het Japanse Yokohama over de gevolgen van klimaatverandering. Het zal Bolivia wel geweest zijn, waar president Evo Morales zijn Indiaanse afkomst niet verloochent en zijn klimaatpolitiek graag gebruikt om zich af te zetten tegen het Westen.

Stiekem proberen landendelegaties zo de tekst van de beruchte ‘samenvatting voor beleidsmakers’ van het IPCC te politiseren. Over die samenvatting is de hele week onderhandeld. En zoals gebruikelijk werden het vaak nachtelijke sessies, waarin wetenschappers – niet gewend aan onderhandelen over teksten – meestal hun poot stijf hielden en delegatieleden – die vaak ook aan tafel zitten bij de onderhandelingen over klimaatverdragen – zich ergeren aan de compromisloze wetenschap.

Er is veel twijfel over dat proces. Hoe kun je nou onderhandelen over wetenschap? Laat het IPCC gewoon zijn rapporten schrijven en de rest overlaten aan de politiek. Anders dreigt de wetenschap alleen maar gecorrumpeerd te worden door eisen van politici.

Het mooie is, zegt Arthur Petersen van de Nederlandse delegatie desgevraagd, dat ‘Moeder Aarde’ het rapport niet heeft gehaald. Niet dat Petersen helemaal geen begrip zou hebben voor de wensen van delegaties die hun stempel op het rapport willen drukken. Maar het laat volgens hem zien dat de wetenschap uiteindelijk het laatste woord heeft. Of, zoals Petersen het formuleert: ‘De orde van het spreken is de wetenschap.’

Zonder de betekenis van het begrip ‘Moeder Aarde’ te willen bagatelliseren, zegt Petersen, is het duidelijk geen wetenschappelijke term. In plaats daarvan is een formulering gevonden die wel de goedkeuring van de wetenschappers kreeg:

Indigenous, local, and traditional knowledge systems and practices, including indigenous peoples’ holistic view of community and environment, are a major resource for adapting to climate change, but these have not been used consistently in existing adaptation efforts.

Zo gaat de totstandkoming van de IPCC-samenvattingen gepaard met veel emoties, waarbij ontwikkelingslanden vaak de indruk hebben dat het rijke noorden het toch allemaal wel weer bedisseld heeft.

Arme landen willen een alarmerend rapport, met stevige conclusies, veel waarschuwingen en harde vermaningen. Maar op het eerste gezicht is het nieuwe IPCC eerder voorzichtiger geworden dan in het vorige assessment, dat in 2007 verscheen. En, gewaarschuwd door de reacties op de blunders die er toen in stonden (Himalaya), ook transparanter.

Toch zijn de conclusies niet echt minder dramatisch: de gevolgen van klimaatverandering zijn nu al zichtbaar en voelbaar. En de wereld bereidt zich er onvoldoende op voor. Het is veel van hetzelfde vergeleken met zeven jaar geleden (gletsjers, zeeijs, droogte, hittegolven, koralen, verzuring, overstromingen, krachtige orkanen, enz.). Het meest opmerkelijke is , zoals ik hier eerder al schreef, de vrees dat bij verdere klimaatverandering de voedselvoorziening in gevaar komt.

Climate change is projected to progressively increase inter-annual variability of crop yields in many regions. These projected impacts will occur in the context of rapidly rising crop demand.

All aspects of food security are potentially affected by climate change, including food access, utilization, and price stability (high confidence).

Op de persconferentie in Yokohama zei Chris Field, een van de vicevoorzitters van Werkgroep II, dat er weliswaar meer aandacht is voor adaptatie, maar dat die meestal een reactie is op gebeurtenissen uit het verleden en geen voorbereiding op wat ons nog te wachten staat.

 

Paul Luttikhuis
Blogger

Paul Luttikhuis

Buitenlandredacteur Paul Luttikhuis volgt op dit blog nieuws over klimaatverandering. Hij schrijft over sociale en economische gevolgen, over manieren waarop landen zich daarop voorbereiden, over nieuwe wetenschappelijke inzichten en over de onderhandelingen na ‘Parijs’. Regelmatig zullen gastauteurs hun licht laten schijnen op deze thema’s.

    • Paul Luttikhuis