VN: opwarming aarde (ook) een risico voor voedselvoorziening

Maisplanten overleven de droogte niet in Henderson, Kentucky. Het lijkt erop, stelt het rapport, dat de tarwe- en maïsproductie nu al te lijden hebben onder klimaatverandering. De afgelopen jaren waren er mislukte oogsten in de VS, China en Rusland. Foto Reuters / John Sommers II

De gevolgen van klimaatverandering zijn inmiddels op veel plekken op aarde zichtbaar en voelbaar. En het wordt in de komende decennia moeilijker voor landen om zich aan de opwarming aan te passen. Dat zijn de belangrijkste conclusies van een nieuw rapport van het klimaatpanel van de Verenigde Naties, dat vanmorgen in het Japanse Yokohama is gepubliceerd.

Het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), dat eens in de vijf tot zeven jaar de bestaande kennis op het gebied van klimaatverandering samenvat, kwam in september vorig jaar met een rapport waarin de wetenschappelijke basis werd beschreven. Het vanmorgen gepubliceerde rapport, getiteld Climate Change 2014: Impacts, Adaptation, and Vulnerability, gaat over de gevolgen van klimaatverandering, de toekomstige risico’s en de mogelijkheden van landen om zich aan te passen aan de nieuwe omstandigheden.

Risico’s voor voedselvoorziening

Een van de opmerkelijkste conclusies is dat de opwarming risico’s meebrengt voor de voedselvoorziening. Tot nu toe werd meestal gedacht dat meer kooldioxide in de atmosfeer, een gas dat nodig is voor plantengroei, goed zou zijn voor de landbouw. Maar de wetenschappers concluderen dat ook voor de voedselvoorziening de nadelen van meer kooldioxide niet opwegen tegen de voordelen. Het lijkt erop, stelt het rapport, dat de tarwe- en maïsproductie nu al te lijden hebben onder klimaatverandering. Mislukte oogsten in de afgelopen jaren (zoals in de VS, China en Rusland), die vaak het gevolg waren van langdurige droogte, hebben geleid tot hogere prijzen van landbouwproducten en tot grote vaak kortstondige prijsschommelingen.

Over het algemeen zullen de gevolgen van klimaatverandering sterker gevoeld worden in armere landen. Rijke landen hebben voorlopig voldoende financiële middelen en kennis om zich daaraan aan te passen. Ook al zal dat moeilijker worden als de temperatuur met gemiddeld meer dan 1 graad Celsius stijgt. Met name in de tropische gebieden zullen de veranderingen in het klimaat, zoals extreme droogte, langdurige hitte, zware overstromingen en in kracht toenemende orkanen waarschijnlijk ingrijpender zijn. Vooral omdat die landen vaak niet de middelen hebben om zich aan te passen.

Ook schrijven de wetenschappers over gevolgen waar eigenlijk niets tegen gedaan kan worden. Zo verdwijnt veel van de kooldioxide die wij produceren in de oceanen. Die verzuren daardoor en dat is, in combinatie met een stijgende temperatuur van het oceaanwater, slecht voor koraalriffen. Wereldwijd is ongeveer een vijfde van alle koraal nu al afgestorven. Veel diersoorten, op land en in zee, verplaatsen zich naar koudere regionen.

Nederland in de zomer droger

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) schrijft in een reactie op het IPCC-rapport dat Nederland in de zomer meer last krijgt van droogte (daardoor kan bijvoorbeeld een tekort ontstaan aan koelwater voor energiecentrales). In combinatie met een stijging van de zeespiegel, kan er meer zoutwater het land binnendringen, wat slecht is voor de landbouw. In de winter neemt juist het gevaar voor overstromingen toe.

Volg voor de belangrijkste ontwikkelingen in het klimaatdebat het blog van Paul Luttikhuis.