‘Kindermishandeling wordt zelden vervolgd’

Dat stond onlangs in nrc.next

De aanleiding

Stel: een arts ziet blauwe plekken op het lichaam van een baby en weet bijna zeker dat het géén ‘ongelukje’ was. De kans is groot dat hij een melding doet bij het AMK, het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling. Maar een melding bij het AMK leidt zelden tot strafrechtelijke vervolging. Dat stelde het EO-programma Dit is de dag afgelopen woensdag. In 2012 leidde slechts 1,3 procent van de 15.403 meldingen van kindermishandeling bij het AMK tot een strafrechtelijke vervolging. Daders zouden vrijuit gaan. Hoe is dit mogelijk? De Tweede Kamer opperde de volgende dag een spoeddebat. Wij checken of de stelling klopt.

Waar is het op gebaseerd?

Op de website van de EO leggen de programmamakers uit hoe ze tot hun conclusie komen. In 2012 kreeg het AMK volgens hen dus 15.403 meldingen van kindermishandeling. De politie zou in dat jaar 2.155 aangiftes van kindermishandeling hebben geregistreerd. Niet na te gaan is hoeveel van die aangiftes precies hebben geleid tot strafrechtelijke vervolging, omdat het Openbaar Ministerie dat niet bijhoudt, stellen de programmamakers. Maar de meeste zaken van kindermishandeling die voor de rechter komen, worden onderzocht door het Nederlands Forensisch Instituut en de Forensische Polikliniek Kindermishandeling. Uit hun cijfers zou blijken dat er jaarlijks maximaal 200 gevallen van kindermishandeling voor de rechter komen.

En, klopt het?

We spreken met de Raad voor de Rechtspraak, Jeugdzorg Nederland, de Nationale Jeugdraad, en met Mariëlle Bruning, hoogleraar Jeugdrecht aan de Universiteit van Leiden.

„Ze vergelijken appels met peren.” Dat is een veelgehoorde reactie van de experts op het onderzoek van de EO.

„Ik begrijp ook niet helemaal hoe ze aan die 15.403 zijn gekomen”, zegt de Jan-Dirk Spokkereef van Jeugdzorg Nederland, waar het AMK onder valt. Dat kreeg in 2012 meer meldingen van kindermishandeling binnen: 19.453. Overigens beginnen niet alle kindermishandelingszaken met een melding bij het AMK. Soms wordt kindermishandeling ook rechtstreeks bij de politie gemeld.

De zaken bij het AMK zijn in verschillende categorieën te verdelen. Het grootste deel betreft ‘pedagogische verwaarlozing’. Kinderen die thuis niet genoeg aandacht krijgen, niet altijd voldoende voeding krijgen, of niet genoeg geknuffeld worden. Dit soort zaken vallen onder kindermishandeling „maar zouden niet tot een strafrechtelijk vervolging leiden”, zegt Jeugdzorg Nederland. Met andere woorden: je kunt het wel kindermishandeling noemen, maar strafbaar is het meestal niet.

Dan zijn er veel meldingen over kinderen die getuige zijn van geweld tussen ouders. Ouders kunnen dan strafrechtelijk vervolgd worden voor huiselijk geweld. Maar ook dit zijn gevallen die bijna niet voor de rechter kunnen worden gebracht als ‘kindermishandeling’.

De gevallen die wel kunnen leiden tot een strafrechtelijke vervolging gaan om fysiek of seksueel misbruik en extreme vormen van verwaarlozing. Dat zijn er misschien 3.000 van de 19.000, zegt Spokkereef van Jeugdzorg Nederland. „Het strafrecht is zeer zelden een bruikbaar middel. Nu wordt alles op een hoop gegooid.”

Het strafrechtelijk vervolgen van kindermishandeling is ook niet altijd de beste oplossing voor het kind, zegt hoogleraar Brunning. Het is vaak het woord van een kind tegen het woord van een volwassen verdachte. Ook is er altijd meer dan één bewijs nodig, want één bewijs is géén bewijs. Als er geen fysiek bewijs is, dan is de kans groot dat de zaak geseponeerd wordt. Het kind wordt op die manier vaak de dupe van een slopend proces.

Alle experts zeggen dat de programmamakers van de EO wel een punt hebben. Er zouden méér veroordelingen moeten komen.

Conclusie

Slechts één procent van de meldingen van kindermishandeling zou leiden tot een strafrechtelijke vervolging, bleek uit onderzoek van de EO. De cijfers kloppen niet helemaal, maar het is inderdaad zo dat slechts een klein percentage van alle meldingen van kindermishandeling leidt tot vervolging. We beoordelen de stelling daarom als grotendeels waar. Maar er is wel iets raars aan de hand met de stelling: veel zaken zijn strafrechtelijk helemaal niet te volgen. En ook is dat niet altijd wenselijk: een proces is lang niet altijd in het het belang van het kind.

    • Maral Noshad Sharifi