Een oordeel van de rechter over Deurne is niet onredelijk

Of de premier nu ook de kinderen van juweliers gaat troosten, smaalde PVV-leider Geert Wilders gisteren via Twitter. Aanleiding was de dood van twee overvallers op een juwelier in Deurne, van wie er één zeker een Marokkaanse achtergrond heeft. Het tweetal kwam om door schoten, mogelijk gelost door de winkelier(s).

Wilders bespeelde zo een sentiment dat inderdaad in een deel van Nederland leeft. Daarin zijn autochtone Nederlanders per definitie slachtoffer van allochtone. Wit en zwart is dan hetzelfde als goed en fout. Wie door deze bril kijkt was dit weekend gauw klaar.

Het Openbaar Ministerie moest dus op eieren lopen, terwijl de burger zijn hart luchtte in de sociale media. Eerst moest beslist worden of het echtpaar in hechtenis moest blijven, gezien de doden die waren gevallen. Maar omdat het onderzoek uit leek te wijzen dat het echtpaar zich binnen de wettelijke normen had verdedigd, mochten deze „ontredderde” mensen van hoofdofficier Bart Nieuwenhuizen naar huis. Met de aantekening dat dit om een voorlopige beslissing ging en het onderzoek nog liep.

Die mededeling werd onder leiding van het Journaal gister algemeen misverstaan als een beslissing om helemaal geen vervolging in te stellen. Waarna de verwarring toesloeg en het OM nog een keer of wat mocht herhalen dat een vervolging nog lang niet was uitgesloten. Maar dat het nu op zelfverdediging lijkt. En kennelijk zo overtuigend dat hechtenis niet langer nodig is.

Het OM hield voor zichzelf dus nog wel wat ruimte om het handelen van de slachtoffers alsnog door de rechter te laten beoordelen. Ziet het OM er vanaf dan kan de familie van de slachtoffers de rechter daar om vragen. Dat zou ook helemaal niet onredelijk zijn. Het is ook voor een juwelier strafbaar om een illegaal wapen te bezitten. Ook als hij al eerder was overvallen, zoals in dit geval.

Voor handelen uit zelfverdediging is een precieze maatstaf ontwikkeld. Het gebruikte geweld moet ‘gepast’ zijn, dus in verhouding staan tot wat men probeert te beschermen. Verder moet degene die wordt aangevallen voor het minst ingrijpende middel kiezen dat beschikbaar is. Alleen bij hevige emotie mag een slachtoffer over die schreef. Sinds het Bijlmerarrest uit 1984, waarin een slachtoffer van tasjesroof zich beveiligde met een illegaal pistool en daar de volgende tasjesrover inderdaad mee doodschoot, weten we dat de rechter ook dat als zelfverdediging kan accepteren. Het OM werkte dit weekend vlot, lichtte snel toe en handelde dus meer dan adequaat. Daarmee is een rechterlijk oordeel in deze zaak nog niet overbodig. Dan moeten wel eerst alle feiten op tafel liggen. En zover is het nog niet. Daarna kunnen we àlle kinderen troosten.