De cultus van de baard - de haters, de dragers en de BILFs

Deelnemers aan de derde jaarlijkse Baarden- en Snorrenkampioenschappen in Las Vegas. Foto AFP / Frederic J. Brown

Het fenomeen baard is al een tijdje overal. De lange wildemansbaard, de eendagsbaard, de getrimde variant. Ze zijn er in alle soorten en maten. Is het een modeverschijnsel of moeten we er meer achter zoeken? Worden mannen mannelijker of is het iets wat gekke jonge mensen doen? Een overzicht van de baardenhype - de haters, de dragers en de culturele randverschijnselen.

Hater/mediaredacteur bij NRC Rosan Hollak ging vandaag in nrc.next de confrontatie aan met baardendrager Wilfred Takken (foto).

Foto NRC

Wilfred (ook mediaredacteur) wil “wat mannelijker overkomen”. “Daar heb je toch geen baard voor nodig?”, vindt Rosan. Een fragment uit hun redetwist:

Wilfred: “De baard staat voor de man in zijn oerstaat: de Jager. Het haar op de kin is de vrijheidsvlag van de oerman, die zich verbonden voelt met zijn voorvaderen. Zie ook baardige apen als de brazzameerkat, de baardaap (macaca silenus) en de orang-oetan. Scheren is tegennatuurlijk.”

Rosan: “En al die reclamespotjes dan, waarbij de geschoren man in zijn mooie pak juist de ultieme macho is: geslaagd in werk en liefde weet hij zichzelf ook nog eens goed op een feestje te presenteren. Denk aan George Clooney: glad geschoren nippend aan een Nespresso. De perfecte gladde man. Hij is de moderne equivalent van de harige man die in de oertijd een bizon de grot binnensleepte.”

Wilfred: “Shaving is for pussies. In het wild zijn dit soort mannen weerloos. Op straat of in het bos begin je niets met je Gillette Fusion scheermesje.”

Rosan: “Dat is ook niet meer nodig. De man is geëvolueerd, hij moet het nu goed doen achter de computer en het fornuis, al die haren op de kin zijn zinloos, bovendien vinden de kinderen het ook niet lekker als papa hen een prikkende nachtkus komt brengen. Kortom, baardhaar heeft geen enkele functie meer.”

Tutten met baarden

De mannen die nu rondlopen met een baard zijn ijdele hipsters, vindt Rosan. Dat zijn eerder vrouwelijke dan mannelijke types. “Al dat getut met die baard. Uren voor de spiegel, borstelen, crèmetje erin.”

Wilfred: “Misschien is het de geest van opstand die aan de baard kleeft. Zelfs als de baard in de mode is, blijft de baardman het imago houden van de artistiekerige rebel. De man die niet in de pas loopt, die niet clean shaven is. Die ‘Neen!’ blijft zeggen tegen de glimmend geschoren wangen van Het Kapitaal.”

Rosan: “Opwindend is het in ieder geval niet. Het staat ouwelijk en vies. Voor een vrouw is zo’n baard gewoon vervelend. Het zoent niet lekker. En vaak ruikt-ie wat muffig, omdat er nog oude stukjes pizza in steken.”

Wilfred: “Och, er zijn genoeg baardenliefhebsters voor de baard.”

Rosan: “Vooruit. George Clooney met stoppelbaard in O Brother Where Art Thou is natuurlijk onweerstaanbaar.”

Wilfred: “Ja, hij is een echte BILF.”

Rosan: “BILF?”

Wilfred: “Beard I’d like to fondle.”

George Clooney in 2012. Met baard. Hij heeft ook een snor gehad (zoals in zijn meest recente film Monuments Man). Maar vaak gaat hij gladgeschoren over straat. Foto EPA / Uli Deck

De baard in de hoofdrol

Rond het gezichtshaar is een hele subcultuur ontstaan, zo veel is duidelijk. Zoek op Google naar het trefwoord “Beard Growth” en je krijgt 30.300.000 resultaten. Er blijken tal van middeltjes te bestaan om je baardgroei te stimuleren. Buzzfeed heeft een pagina met “19 pijnlijke waarheden die alleen mannen die geen baardgroei hebben kunnen begrijpen”. Mannen geven elkaar op YouTube advies over styling, onderhoud en hoe je een kriebelbaard te lijf gaat.

Sommige plastisch chirurgen hebben een gat in de markt ontdekt. Zij bieden in hun privéklinieken baardtransplantaties aan voor zo’n 8.000 dollar.

Dan zijn er verschillende bands die gezichtshaar vereren. In hun bandnaam en/of hun muziek. Ook in Nederland. Ook voor de grap.

De Baard speelt tevens de hoofdrol in onderstaande stop-motion.

Laat de baard actievoeren. Deze aanhanger van de Venezolaanse president Nicolas Maduro roept op tot vrede.

Foto AFP / Raul Arboleda

Comedygezelschap Boom Chicago vond de baardenhype een goede aanleiding voor een nieuwe show, What’s Up with Those Beards?. Afgelopen woensdag probeerde de groep zo veel mogelijk bebaarde mannen bij elkaar te krijgen om in het Guiness Book of Records te komen. Er waren ruim driehonderd baarden aanwezig. Net niet genoeg om het wereldrecord van 462 stuks te breken. De voorstelling What’s Up with Those Beards? gaat vanavond in première.

    • Laura Klompenhouwer