China mept een van de grootste ‘corrupte tijgers’ langzaam dood

Arrestatie 300 familieleden en relaties van ex-chef staatsveiligheidsdienst

Zhou Yongkang zou de spil zijn in een omvangrijk corruptieschandaal. Foto Reuters

In de grootste politieke en economische corruptiezaak in de geschiedenis van de Volksrepubliek China wordt een van de belangrijkste politieke ‘tijgers’ van het land, de voormalige baas van de staatsveiligheidsdienst en vroegere olieminister Zhou Yongkang, langzaam maar zeker gevild. Sinds partijleider en president Xi Jinping opdracht gaf corrupte „vliegen en tijgers” dood te slaan, zijn driehonderd familieleden en hooggeplaatste relaties van het voormalig lid van het Politbureau gearresteerd.

Volgens persbureau Reuters en Hongkongse media is er in de afgelopen dagen ook voor 10 miljard euro aan huizen, villa’s, auto’s, antiek, goud, geld en wijn in beslag genomen en zijn in binnen- en buitenland Chinese bankrekeningen bevroren en pakketten aandelen en obligaties geconfisqueerd.

Zhou Yongkang (71), die tot oktober 2012 tot de groep van negen machtigste mannen van China behoorde en ‘de Chinese Edgar J. Hoover’ wordt genoemd, is de facto onder huisarrest geplaatst in afwachting van een beslissing over zijn lot in deze zelfs voor China bijzondere corruptiezaak.

Uit de recente aanhoudingen en ontslagen van een plaatsvervangend provinciegouverneur, een minister, twee viceministers en verscheidende topmanagers van staatsoliebedrijven en onthullingen zondag over de in beslag genomen bezittingen, blijkt dat het net rondom Zhou wordt gesloten.

Zhou’s zoon, een jongere broer, een schoonzus en een van zijn ex-echtgenotes, een bekende televisiejournaliste en twintig persoonlijke secretarissen en lijfwachten behoren tot de driehonderd arrestanten. En vandaag begint in de provincie Sichuan het proces tegen een zakenman die ervan wordt verdacht onder de bescherming van Zhou’s zoon Zhou Bin een maffiabende te hebben opgezet.

In het netwerk, waarin politieke invloed werd omgezet in grootkapitaal, zou Zhou Bin een centrale rol hebben gespeeld. Hij zou voor het uitschakelen van opponenten de Sichuanse zakenman Liu Han hebben gebruikt. Deze ondernemer, die op grote schaal investeerde in de Australische mijnsector, wordt ervan verdacht negen moorden te hebben laten plegen.

Volgens Minxin Pei, China-expert van het Brookings Instituut, heeft Zhou Yongkang zowel als partijbaas in de provincie Sichuan en daarna als minister van olie en daarna als lid van het Staand Comité van het Politbureau, een netwerk opgebouwd dat zich uitstrekte van de olie-industrie, de telecommunicatie en, uiteraard, de vastgoedsector tot in Los Angeles toe. In het kader van het onderzoek zijn de paspoorten van tweeduizend managers in de olie-industrie ingetrokken en zijn ook Amerikaanse opsporingsdiensten ingeschakeld.

„Het gaat om een hele smerige, voor de Communistische Partij hoogst pijnlijke zaak en er zijn aanwijzingen dat Zhou Yongkang persoonlijk zijn eerste vrouw heeft vermoord en ook van plan was in 2012 om toenmalige vicepresident Xi Jinping uit te schakelen”, aldus Minxin Pei. Vergeleken met Zhou Yongkang verbleekt de vorig jaar veroordeelde toppoliticus Bo Xilai tot een „kleine crimineel”. Zhou en Bo waren nauw met elkaar verbonden, want Zhou wilde dat Bo hem in het kleine Politbureau zou opvolgen als hoofd van de staatsveiligheid.

Of en wanneer Zhou Yongkang wordt aangeklaagd, is niet duidelijk. Een min of meer openbare rechtszaak tegen Zhou zou het aanzien van de Communistische Partij in China zelf nog verder ondergraven. „Het zou de verrotting aan de top aan het daglicht brengen met alle gevolgen van dien”, aldus Minxin Pei. Ook zouden andere machtige families zich uit loyaliteit met Zhou en uit welbegrepen eigenbelang verzetten tegen een rechtszaak, zelfs achter gesloten deuren.

Wraakactie

Bovendien is Zhou „geen weerloos slachtoffer”, zegt de Beijingse commentator en historicus Zhang Lifan. „Hij weet als voormalig hoofd van een veiligheidsapparaat, dat over een groter budget en meer manschappen beschikt dan het leger, waar zijn collega’s alle lijken in de kast hebben verstopt en wie zich op illegale wijze heeft verrijkt en waar dat geld zich bevindt.”

Aan de andere kant heeft partijleider en president Xi zijn gezag verbonden aan de campagne tegen corrupte „vliegen en tijgers”. Zhou keihard aanpakken zou Xi’s gezag alleen maar versterken, denken politieke commentatoren. Volgens het Hongkongse dagblad MingPao kan Xi er ook voor kiezen de ene grote zaak tegen Zhou in „duizend partjes”, in een groot aantal kleinere rechtszaken op te delen. Hij zou dan volstaan met Zhou uit de partij te stoten, net zoals Bo Xilai. Dat zou voor vele Chinezen al een signaal zijn.

Hoe dan ook, het is voor het eerst dat een machtig lid van de allerhoogste partijtop en zijn familie niet langer onschendbaar zijn. Zhou zelf heeft via mediaconnecties laten weten het slachtoffer te zijn een „politieke wraakactie”, omdat hij tegen de verkiezing van Xi tot partijleider was.