Anand krijgt recht op revanche tegen Carlsen

Indiër toont in kandidatentoernooi in Siberië wat hem jaren opzichtig ontbroken heeft: zelfvertrouwen

Zaterdag, na de voorlaatste ronde van het kandidatentoernooi in Chanty-Mansiysk, stond het al vast dat Anand toernooiwinnaar was en daardoor in november tegen Magnus Carlsen om het wereldkampioenschap zal spelen.

Vorig jaar deden ze dat ook, toen Anand nog wereldkampioen was en Carlsen de uitdager. Nu zijn de rollen omgedraaid.

Of Anand echt revanche zal kunnen nemen in november wordt betwijfeld, want Carlsen wordt bijna als een halfgod beschouwd. Maar er werd dit jaar ook betwijfeld of Anand nog wel mee zou durven doen aan het kandidatentoernooi, en er werd nauwelijks rekening gehouden met de mogelijkheid dat hij het zou winnen.

Het was nog wel spannend zaterdag. Tegen Sergei Karjakin kwam Anand voor het eerst in het toernooi in ernstige moeilijkheden. Karjakin stond anderhalve punt op hem achter. Als hij zou winnen, zou de achterstand nog maar een half punt zijn, en als ze dan in de laatste ronde gelijk zouden komen, zou Karjakin toernooiwinnaar zijn door het tiebreaksysteem.

Zover kwam het niet. Met de hakken over de sloot wist Anand na 91 zetten de partij te redden. Daardoor ging het er zondag alleen nog maar om wie tweede zou worden. Dat werd Karjakin, die tegen Levon Aronian een marathonpartij speelde en na 94 zetten won.

De grote kanonnen, Levon Aronian en Vladimir Kramnik, waren in de tweede helft van dit lange toernooi defect geraakt. Magnus Carlsen, die op zijn YouTube kanaal vanaf zijn troon – een keukenstoel van zijn manager Aspen Agdestein – zijn visie gaf, zei dat Anands concurrenten zich als agressieve straatvechters in hun partijen hadden gestort en als er iets mis ging niet in staat bleken tot een behoorlijke verdediging. Anand was volgens hem de enige die een balans had gevonden tussen activiteit en voorzichtigheid.

Anand is 44 jaar, verreweg de oudste van de topspelers. Zijn eerste tweekamp om het wereldkampioenschap speelde hij in 1995 tegen Garry Kasparov en november wordt zijn zesde. Krijgt u niet genoeg van al die tweekampen, werd hem gevraagd. Zijn antwoord was kort en duidelijk: „Nee!”

Anand vertelde dat Vladimir Kramnik hem had geholpen bij zijn beslissing om mee te doen. Tijdens een rapidtoernooi in Londen in december van vorig jaar had Kramnik op treurige wijze een gewonnen eindspel tegen de Amerikaan Hikaru Nakamura verloren. Anand wilde Kramnik opmonteren en belde hem op om te vragen of ze samen uit eten zouden gaan.

Tijdens het diner wist Kramnik hem ervan te overtuigen dat hij aan het kandidatentoernooi mee moest doen, met volle inzet. „Ik wilde hem opmonteren, maar hij monterde mij op’’, zei Anand. Die volle inzet was er. Je kon het een paar weken geleden al vermoeden, want Anand was drastisch afgevallen. En tijdens het toernooi toonde hij iets dat hem de afgelopen jaren opzichtig had ontbroken: zelfvertrouwen. Dat zelfvertrouwen werd bevorderd doordat hij al in de eerste ronde won van de man die toen nog als favoriet gold, Levon Aronian.

Veel mensen hadden liever Aronian als uitdager van Carlsen gezien. Nummer een van de ranglijst tegen nummer twee, dat zou mooi zijn. Bovendien is Aronian een lieveling van de schaakwereld door zijn creatieve stijl en zijn charmante persoonlijkheid. Maar er is al eerder opgemerkt dat Aronian geen wereldkampioensvlees heeft. Als het er op aankomt kan hij de kluts kwijt raken, en dat gebeurde de afgelopen weken met hem in Chanty-Mansiysk. Zie diagram.

Sergei Karjakin – Anand, dertiende ronde. Dit is het moment waarop het duidelijk werd dat Anand al een ronde voor het eind het toernooi zou winnen. Karjakin had op deze stelling aangestuurd, hij dacht dat hij gewonnen zou staan. Anand had scherp berekend dat het niet zo was.

Karjakin had vertrouwd op 54. Pxg5 (na 54. Lxg5 Th2 zou wit nog kunnen verliezen) maar nu zag hij dat het pionneneindspel na 54…Txd2+ 55. Kxd2 Kxg5 56. Ke3 Kf6 remise zou zijn, bijvoorbeeld 57. f4 h3 58. g5+ Kf7 met remise. Karjakin speelde daarom 54. Ke3 en probeerde nog tot de 91ste zet een winstkans te vinden, maar die was er niet.