Al meer dan een jaar geen regen: toeval, zeggen ze in Kilkivan

Het weer wordt er steeds extremer, het debat over klimaatverandering ook.

De Australische premier Tony Abbott bezoekt door droogte getroffen boeren. De droogte is volgens het Australische klimaatbureau het gevolg is van klimaatverandering. De premier trekt dat in twijfel. foto getty images

Naar het weerbericht kijkt hij al lang niet meer. „Dat geeft alleen maar valse hoop.” Veel te vaak werd Tony Perrett regen beloofd. Ondertussen zag hij het gras in zijn weilanden verkleuren. Groen werd langzaam geel, geel werd dofbruin. Zijn koeien stonden er steeds lustelozer bij. „Ze staren maar een beetje voor zich uit.”

Weken zonder regen werden maanden zonder regen. Al meer dan een jaar viel er in het Australische plaatsje Kilkivan nauwelijks een bui. Het gras is nu grijs, en verkruimelt als je het aanraakt. Mismoedig schudt Perrett zijn hoofd. „Het is niet meer dan stof.”

Perretts boerderij ligt in de Australische deelstaat Queensland, aan de oostkust. Zijn land is 60 vierkante kilometer groot. Hij houdt er een „paar duizend” koeien – te veel om te tellen. Perrett fokt Brahmans, runderen met hangende oren en een bult op hun schouders. De koeien hebben Indiase voorouders en zijn goed bestand tegen de felle Australische zon. Elk jaar brengt Perrett er achthonderd naar het slachthuis. Dit jaar zal de opbrengst tegenvallen: de koeien zijn scharminkels. In plaats van 750 kilo wegen ze ruim 500. „Zo erg heb ik het nog nooit meegemaakt.”

Extreem weer

Australië wordt dit jaar geplaagd door extreem weer. Tachtig procent van Queensland, een deelstaat ter grootte van West-Europa, kampt met extreme droogte. Op sommige plaatsen heeft het al meer dan twee jaar niet geregend. Het zuiden van Australië werd in januari getroffen door lange hittegolven. In Melbourne en Adelaide was het dagenlang meer dan 40 graden Celsius. Het tropische noorden van het land had weer te maken met cyclonen en ongewoon veel regenval. Vorig jaar was ook al een uitzonderlijk jaar. Het Australische Instituut voor Meteorologie noemde 2013 „het warmste jaar ooit gemeten”.

„We moeten maar aan de hoge temperaturen wennen”, zegt Erwin Jackson. Hij is adjunct-directeur van het Australische klimaatinstituut. Jackson zegt dat de ongewone weersomstandigheden worden veroorzaakt door de verandering van het klimaat. In de toekomst zal het land nog vaker te maken krijgen met extreem weer. „De kracht van cyclonen zal toenemen, de frequentie van hittegolven ook. Catastrofale bosbranden zullen vaker voorkomen.” Australië is volgens Jackson extra kwetsbaar. „Dit is al een droog en heet land, met beperkte watervoorraden.”

Veehouder Tony Perrett is ook de locoburgemeester van Kilkivan. Deze dinsdag heeft hij een informatiebijeenkomst georganiseerd voor boeren uit de omgeving. Door de droogte kampt een flink aantal van hen met financiële problemen. In het gemeentehuis van Kilkivan vertelt Perrett dat er mogelijkheden zijn voor een overbruggingskrediet, of subsidie voor het slaan van een nieuwe waterput.

Een van de bezoekers van de informatiebijeenkomst is Ian Atthow. Ook hij is veehouder, net als de meeste andere boeren in Kilkivan. Atthow vertelt dat hij deze zomer veel hooi heeft moeten kopen. „Mijn koeien zouden nu gras moeten eten.” Atthow draagt een typisch Australische cowboyhoed met slappe rand. Net als de andere mannen op de bijeenkomst heeft hij een diepbruin gezicht en een roodverbrande neus. Zijn stoffige spijkerbroek verraadt dat hij vanochtend nog op het land was. Hij zag dat het waterpeil in de vennen en kreken weer was gedaald. Atthow maakt zich zorgen. „De Big Wet, de regenperiode, is bijna afgelopen. Maar er is nog geen druppel gevallen.”

Middenklasse

Door de ongewone weersomstandigheden in Australië is het debat over klimaatverandering opgelaaid. Dat is erg gepolariseerd. De linkse middenklasse uit de grote steden en wetenschappers als Erwin Jackson staan lijnrecht tegenover de overwegend conservatieve plattelandsbevolking en de invloedrijke mijnbouwlobby. De ene partij hamert op de wetenschappelijke consensus: het klimaat verandert en het is uiterst waarschijnlijk dat mensen daar verantwoordelijk voor zijn. Volgens de andere is dat ook maar een mening.

De Australische politiek is net zo verdeeld. De linkse oppositie wil de uitstoot van broeikasgassen aanpakken. De conservatieve regering van premier Tony Abbott beëindigde de subsidie voor Jacksons klimaatinstituut en wil een belasting op de uitstoot van CO2 schrappen.

Op het platteland van Queensland zijn volgens locoburgemeester Perrett „weinig mensen in klimaatverandering geïnteresseerd”. Ook de door droogte getroffen veehouders zien klimaatverandering slechts als een politiek thema van linkse partijen.

Perrett zelf is lid van de conservatieve Liberal National Party, die deel uitmaakt van de Australische regering. Zijn reactie op het onderwerp klimaatverandering is typerend voor de manier waarop het debat in Australië wordt gevoerd. „Tijdens de grote droogte van 1901 werd Kilkivan nog veel zwaarder getroffen”, begint Perrett. Extreem weer is dus van alle tijden, wil hij maar zeggen. „De mensen die de hysterie opkloppen” doen dat volgens de locoburgemeester „alleen maar uit eigenbelang”. Maatregelen om de uitstoot van CO2 te beperken zijn „onzinnig” en „gooien het land op slot”.

„Hier in Kilkivan”, besluit Perrett zijn betoog, „doen we het met wat we hebben”. Dat hebben ze altijd zo gedaan, zonder bemoeienis van buitenaf. Perrett kijkt naar buiten, zijn blik glijdt langs de kruidenier, de pub en de benzinepomp. „Het is een mooi klein plaatsje, vind je niet?”

    • Dolf de Groot