Ook Chinese bank kan omvallen, staat schiet niet meer automatisch te hulp

Chinese spaarders zijn hun vertrouwen in het financiële systeem in hoog tempo aan het verliezen. Geruchten over een bank in nood leidden tot het leeghalen van rekeningen.

Drie grote banken volgen op de beurs hetzelfde patroon

Niet alleen met tassen, maar ook met rieten manden en melkemmers stonden de spaarders in de hal van de Jiangsu Sheyang Rurale Commerciele Bank om hun geld op te halen. Het gerucht dat deze kleine bank in de provincie Jiangsu geen yuan meer in kas had (of op de balans) zorgde voor een driedaagse, in China zeer zeldzame „bankpaniek”.

De toeloop van diep bezorgde spaarders, hoofdzakelijk boeren en kleine middenstanders in het provinciestadje Yacheng, werd versterkt door de twitter-tamtam Weibo. Al snel sloeg de bezorgdheid over deze bank over naar andere regionale boerenleenbankjes en werd de ‘bankrun’ het belangrijkste nationale nieuws na het bezoek van president Xi Jingping aan Nederland en de verdwenen vlucht MH 370.

Enkele bankfilialen haalden de geldvoorraad zelfs uit de kluis om de toegestroomde spaarders gerust te stellen dat ‘hun’ geld nog niet was verdwenen. In een bank werden biljetten van 100 yuan met de beeltenis van Mao Zedong tegen het raam van de kassa’s geplakt. Pas na sussende woorden van de gouverneur van de centrale bank in Beijing keerde de rust terug, overigens niet nadat spaarders in Yacheng voor alle zekerheid hun spaarcenten van de bank hadden gehaald.

Financiële experts beschouwen de lokale ‘bankrun’ als het jongste teken dat Chinese spaarders het vertrouwen in het financiële systeem snel aan het verliezen zijn. Tot voor kort dacht iedere spaarder en investeerder dat ‘Amerikaanse toestanden’ in het staatskapitalistische China ondenkbaar waren.

Maar de staat wil niet langer onder alle omstandigheden reddende engel zijn. Ook in China is er geen plaats voor moral hazard, aldus premier Li Keqiang. Na de faillissementen vorig jaar van enkele regionale banken en slecht gereguleerde kredietinstellingen – en onlangs van het zonnepanelenbedrijf Chaori – begint het besef door te dringen dat niet alle risico’s meer door de staat worden gedekt.

Spaarders leven in de waan dat hun deposito’s gegarandeerd zijn en dat staatsbanken niet kopje onder kunnen gaan. Een wijd verbreide misvatting. Premier Li Keqiang heeft nu beloofd dat er binnen twee jaar een depositoverzekeringswet komt, maar dat – uiteraard – eerst de banksector met zijn suspecte, ondergrondse bankjes en duistere kredietmaatschappijtjes gesaneerd moet worden.

De nervositeit onder spaarders wordt versterkt door de wetenschap dat banken voor ruim 2.500 miljard euro aan leningen hebben uitstaan bij lokale overheden en bedrijven. Hoe omvangrijk de slechte leningen zijn is onbekend, maar iedereen ziet dagelijks nieuwe voorbeelden in de vorm van leegstaande winkelcentra en woontorens met dichtgeplakte ramen.

De grote, commerciële staatsbanken waarvan er drie deze week beter dan verwachte kwartaalresultaten presenteerden met winststijgingen van 14 procent (Agricultural Bank), 8,5 procent (Bank of China) en 11 procent (ICBC) zijn al begonnen met met terugvorderen van risicovolle leningen en het verhogen van de rentes op bedrijfskredieten. Spaarders vrezen dat zij er in het spel van risicomijdende banken en een zich hervormende staat bekaaid vanaf zullen komen, maar zij kunnen geen kant op.

    • Oscar Garschagen