Column

Keuzevreugd

Ik hoorde de volgende truc voor vermoeide ouders, en was ervan onder de indruk. Stel, uw kleuter is ergens aan het spelen. Hij vindt dat leuk. Toch komt u hem ophalen, want thuis staan de vissticks alweer bijna op tafel. Als je zegt: „We gaan nu”, dan wordt de kleuter boos. Wat je dus tegen de kleuter moet zeggen is dit: „Wil je nu meteen weg... óf... (en hier een enthousiaste toon aanslaan) wil je nog vijf minuten blijven spelen?” „Nog vijf minuten blijven spelen!” roept de kleuter enthousiast. Hij heeft iets gekregen, namelijk vijf minuten die anders op waren gegaan aan een woedeaanval.

Ouders die ik over deze truc vertel, zeggen soms enthousiast: „Dat ga ik ook doen!” En soms, blasé: „Zo zit mijn hele opvoeding in elkaar.”

Er schijnen mensen ten onder te gaan aan keuzestress, maar over het algemeen worden we blij van de mogelijkheid van het kiezen. Wij hebben keuzevreugd, en daarbij hebben we niet door dat de keuze vaak al voor ons gemaakt is. Als je iemand vraagt: „Wil je een boterham met kaas... óf een tosti?” Dan wil diegene de tosti. Niet omdat die tosti zoveel lekkerder is, maar omdat je hem als laatste noemt, na een omineuze stilte.

De mensen die met Geert Wilders in een ruimte stonden te scanderen, willen vast echt ‘minder Marokkanen’, daar niet van, maar het is geen toeval dat Wilders de keuze zo stelt: „Meer... of minder?” Normaal gesproken bied je namelijk eerst de minste mogelijkheid aan, en dan tel je op: „Wil je een of twee bolletjes ijs?” Om nog maar te zwijgen van de objectieve onderzoeker, die zijn vragen bij voorkeur zo stelt: „Wilt u a.) minder blauw op straat, b.) meer blauw op straat, c.) u vindt het precies goed zo.”

Stel je een ‘inverse-Geert’ voor, iemand die in alles het omgekeerde is van Wilders. Zij heeft een gezellige bos zwart haar, een Gronings accent, een gulle lach, en ze vindt: hoe meer culturen, hoe meer vreugd (figuur 1). Als inverse-Geert haar achterban wil opzwepen, roept zij: „Willen jullie minder Marokkanen... of meer?” Nou, meer! Meer! Meer! roepen de aanhangers van inverse-Geert. Los van of ze het vinden, antwoorden ze braaf wat ze aangeboden krijgen.