Het gevoel dat de prijs al van jou is

Als je de hoofdprijs van een spelletje bijna kunt aanraken, voelt het soms alsof je eigenlijk al gewonnen hebt. Hoe kan dat?

foto thinkstock

Heb je zoiets weleens meegemaakt? Je zit op een spelletjesavond en de hoofdprijs is een iPad. Daar ligt-ie, te glimmen op de tafel vooraan. Wat een mooi ding! Je moeder heeft er ook zo een, maar daar mag je bijna nooit op. Deze kun je bijna aanraken, je zit op een meter afstand. En – dat is het gekke – daardoor voelt het alsof-ie eigenlijk al van jou is.

Daarna win je hem natuurlijk niet, want die kans was heel klein. En natuurlijk wint die ene jongen die je toch al niet kon uitstaan. En die heeft er vast veel minder plezier mee dan jij ermee zou hebben. Maar daar gaat het hier nu even niet om.

Het gaat nu om het gevoel dat een prijs die je kunt winnen al bijna van jou is. Dat gevoel kun je vooral hebben als je héél dicht bij de prijzentafel zit. Als je achterin de zaal zou zitten, waar je die hele iPad bijna niet kon zien, dan had je waarschijnlijk niet gedacht dat jij voorbestemd was om hem te winnen. Maar als je vooraan zit, vlakbij, voelt het alsof je ’m al bijna gewonnen hebt.

Een wetenschapper uit Texas heeft bedacht hoe dat kan. Onze hersenen, zegt hij, kennen allerlei verschillende soorten afstand. Om te beginnen natuurlijk de normale afstand, die we meten in bijvoorbeeld meters of centimeters. Maar er zijn ook vagere soorten afstand. Is iets van jou of van je moeder? Dat is ook een soort afstand. En: is iets vandaag of is het volgend jaar? En: is de kans heel groot dat je iets wint, of is die kans juist heel klein? Ook die dingen kunnen voelen als een soort afstand.

Volgens die wetenschapper uit Texas halen je hersenen die verschillende soorten afstand weleens door elkaar. Mensen maken bijvoorbeeld makkelijker vervelende afspraken voor zichzelf die nog heel ver weg zijn in de tijd, zoals volgend jaar. Want dat is zó ver dat het bijna voelt of iemand anders het dan moet doen. En als je heel dicht bij de hoofdprijs van een spelletjesavond zit, dan voelt de kans dus groot dat je wint. Het is niet zo, natuurlijk. Jammer hè.

    • Ellen de Bruin