De seks is er zo wel af

De Formule 1 is dit jaar zuiniger, schoner en stiller // Maar daar zitten de fans en coureurs niet op te wachten, die willen juist lawaai op het circuit // „De nieuwe turbo’s zijn voor watjes.”

De racewagens van de Formule 1 maken dit seizoen minder lawaai. Reuters

Bernie Ecclestone kon zijn oren niet geloven. „Ik ben niet geschokt door het geluid, maar door het gebrek daaraan”, klaagde de 83-jarige Formule 1-baas na afloop van de eerste wedstrijd van het seizoen in Melbourne. Organisator Ron Walker noemde de relatieve stilte tijdens de race zelfs „contractbreuk”. Formule 1, betoogde Walker, moet wel waar voor zijn geld bieden. Dat betekent: sport, spanning en herrie. Raceliefhebbers hunkeren niet alleen naar inhaalmanoeuvres, maar ook naar gierende motoren. De sport, klagen de fans, heeft zijn hart verloren. „De nieuwe turbo’s zijn voor watjes.”

Formule 1 is stiller geworden. De nieuwe turbomotoren draaien minder toeren en produceren aanmerkelijk minder lawaai dan hun voorgangers. Het gaat daarbij niet alleen om decibellen, maar ook om de klankkleur. De snerpende herrie is vervangen door een brave sound die bij de cynici associaties oproept met bladblazers en naaimachines.

Het probleem zit diep, want het uiterlijk van de auto’s en het lawaai van de motoren vormen nu eenmaal het drama van de Formule 1, zeggen insiders. Oud-coureur Robert Doornbos: „Als jonge coureur kom je steeds een stap hoger: de auto’s worden steeds sneller, hebben meer pk’s en worden steeds meer sexy. Formule 1 is dit kapot aan het maken. Dit geluid hoort bij lagere raceklassen”.

Het zal allemaal langzamer gaan

De nieuwe turbo’s hebben ook minder power. „Al met al zal het langzamer gaan. Jammer, want wij houden juist van snelle auto’s”, zei tweevoudig wereldkampioen Fernando Alonso. Ook coureur Jenson Button vreest dat Formule 1 door de nieuwe techniek en spelregels – een coureur mag maar honderd kilo brandstof verbruiken – de hete adem van de opstapklasse GP2 zal voelen.

De internationale automobielfederatie FIA heeft het op haar geweten. Die beijvert zich al jaren voor ‘groenere’ races met schonere technologie en minder brandstof. Met ingang van dit seizoen zijn de grote, jankende motoren vervangen door kleinere turbo’s. Die maken minder lawaai.

De FIA heeft voor de hardcore raceliefhebber nóg een beproeving in petto: Formule E-races voor elektrische auto’s die in september van start gaan. Met auto’s die een topsnelheid hebben van 220 kilometer, maar slechts 80 decibel produceren, iets meer dan een normale auto. Het moet de sport van de toekomst worden.

„Met het vermindering van geluid, rommel je aan de identiteit van de sport”, zegt Tjeerd Andringa, universitair hoofddocent aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij doet onder meer onderzoek naar de perceptie van geluid.

Het gaat volgens hem in de geluidbeleving van het publiek niet om decibels – de oude Formule 1 ging over de pijngrens van 145 decibel, te vergelijken met een piek bij een rockconcert – maar meer om de compositie van het geluid. Volgens de FIA krijgen de toeschouwers vlak op het circuit nu 134 decibel te verduren, nog altijd meer dan bezoekers die bij een hardrockconcert vlak bij het podium staan (110 decibel). „Mensen vinden dat hoge snerpende geluid mooi en krachtig voor deze machines. Het geeft een hele aparte opwinding. Alsof er een roofdier op je af komt en langs je heen schiet. Net als bij horrorfilms geeft dat angstsensatie, terwijl je weet dat er niets gebeurt. Het blijft natuurlijk raar dat die herrie interessant is voor een relatief kleine groep mensen, terwijl een enorm gebied wordt belast.”

Er is, zegt Andringa, ook een Pavlov-effect in het spel. Als liefhebbers altijd hard geluid hebben gehoord, hoort dat bij hun prettige ervaring. „Dit is wat mensen mooi en krachtig vinden. Is er ineens minder geluid, dan neemt ook de lol af.” De hartstocht voor herrie heeft volgens sommigen ook een masculiene dimensie: Ferrari-topman Luca di Montezemolo omschreef de motor recentelijk als het „seksuele orgaan” van zijn auto’s.

Dat snerpende geluid moet terug

Ondanks alles is het volgens experts onvermijdelijk dat Formule 1 de trends in de auto-industrie gaat volgen: zuiniger, schoner en minder (geluids)belasting voor het milieu.

Renault, een van de drie motorproducenten, dreigde al uit de Formule 1 te stappen, als de sport geen aansluiting zou zoeken bij de moderne technologie voor personenauto’s. En het accent op duurzaamheid is voor Honda reden om volgend jaar in de Formule 1 terug te keren als motorleverancier van McLaren.

Oud-coureur Doornbos oppert de mogelijkheid van kortere uitlaten om de sport zijn sexy geluid terug te geven.

Andringa heeft een andere oplossing: microfoons op het circuit en speakers die het geluid versterkt op de tribunes doorgeven. „Als de decibellen maar niet in de motoren worden ontwikkeld, want dan wordt de overlast te groot en graaft Formule 1 zijn eigen ondergang.”