De nieuwe Marokkaan huilt niet

Vrolijke selfies waarop Marokkaanse Nederlanders poseren met hun paspoort, Facebookpagina’s en ludieke filmpjes. De nieuwe Marokkaan heeft humor, slagkracht en is zelfverzekerd.

Foto’s Olivier Middendorp

Nesim El Ahmadi (20) gaat met zijn rolkoffer naar Schiphol. Onderweg bedankt hij autochtone Nederlanders voor de twintig jaar dat hij in Nederland mocht wonen. Hij gaat nu naar Marokko omdat hij niet gewenst is. Een mevrouw moet huilen. „Ik vind het gewoon verschrikkellijk „ Twee meisjes zeggen: „We willen juist meer Marokkanen.”

Nesim El Ahmadi is redacteur bij BNN University en maakte het ludieke filmpje samen met cameraman Fouad Boukraa (24) als reactie op het ‘minder, minder, minder Marokkanen’ als antwoord op de vraag van PVV-leider Geert Wilders. Het filmpje werd ruim 100.000 keer bekeken op YouTube.

Opvallend was de reactie van de Nederlandse Marokkanen op het ‘minder, minder, minder’. Zij maakten gekke of vrolijke selfies met hun Nederlandse paspoort en zetten dat op Twitter met de hashtag #BornHere. Honderden kwamen er voorbij.

Er kwam een Facebookpagina – ‘Ik ben Marokkaans en ik ben’ – waarop Nederlanders van Marokkaanse afkomst hun foto’s plaatsten en vertellen wat de doen in hun leven. In een paar dagen staat de pagina vol met jonge ondernemers, rijschoolhouders, leraressen, software engineers, pedagogen, advocaten, huisartsen, lassers, groepsleiders, studenten en een F-16 piloot. De pagina wordt 24.000 keer geliked.

Marokkaanse Nederlanders deden massaal aangifte en zetten elkaar lachend op de foto. Vaak in T-shirt met de tekst: Méér Marokkanen, of een variant daarop.

De Marokkaanse gemeenschap verandert. Jonge Marokkaanse Nederlanders reageren met humor. Ze zetten de tegenaanval in met een knipoog en zeggen daarmee: we zijn niet bang.

Dat zoveel Marokkaanse Nederlanders massaal laten zien hoe trots ze zijn op hun Nederlanderschap was een paar jaar geleden nog ondenkbaar, zegt de Amsterdamse strafadvocaat Khalid Kasem (35). „9/11 en de moord op Theo van Gogh hadden een negatief effect op het imago van moslims en Marokkaanse Nederlanders. Velen voelden zich in het defensief gedrukt. Je moest je verantwoorden voor wie je was en partij kiezen.” Dat is nu compleet veranderd, zegt Kasem. De nieuwe generatie is assertiever en zegt: dit is mijn identiteit en daar sta ik voor. Wat je van me vindt moet je zelf weten, maar ik ken mijn rechten. Of je dat leuk vindt of niet.”

Natuurlijk zijn Marokkaanse Nederlanders boos en voelen zich diep gekrenkt. Chahida Loukili (23), bijna afgestudeerd lerares in het basisonderwijs, zegt dat vooral de generatie van haar ouders diep geschokt is. „Zij gingen naar Nederland, werkten hier, kregen kinderen, kozen te blijven. En dan komt nu een een of andere Geert vertellen dat ze weg moeten.”

Zelf staat ze met een foto in een schoolklas op de FB-pagina ‘Ik ben Marokkaans’. Ook zij is geraakt door de woorden van Wilders in het Haagse café maar koos ook voor een ludieke reactie. En ze bespreekt de kwestie met de kinderen van groep zes op de Rotterdamse school waar ze stage loopt. „Kinderen redeneren heel puur. Ze begrijpen niet dat iemand zoiets kan zeggen in Nederland.”

De generatie Marokkaanse Nederlandse twintiger en dertigers hebben weinig zin om te vertellen wat ze van Wilders vinden. Ze zijn allergisch voor huilverhalen. En dan moeten ze wéér vertellen dat ze hier geboren zijn, een Nederlands paspoort hebben, dat ze niet weggaan. Ze hebben wel wat beters te doen. Dat gevoel.

„Ik ben geen Marokkanendeskundige”, zegt regisseur en journalist Abdelkarim El-Fassi (28), een van de bedenkers van de #BornHere actie. Hij werd door tientallen journalisten, ook uit het buitenland, gevraagd om een reactie op de uitspraken van Wilders. Hij heeft er weinig zin in. El-Fassi wil op zijn werk beoordeeld worden en niet op zijn etniciteit. Hij heeft net een documentaire gemaakt over zijn vader, Mijn vader, de expat, die goed is ontvangen. „Ik wil worden aangesproken op wie ik ben, niet wat ik ben. Je wilt niet gereduceerd worden tot iets waar je eigenlijk niets aan kan doen.”

Hij is niet de enige. Lamyae Aharouay (23) redacteur van BNR staat in eerste instantie ook niet te springen om een interview. „Eigenlijk is het van de zotte dat mensen, Nederlanders, hun plekje moeten opeisen. Het zal niet lang meer duren voordat iedereen het doorheeft dat Marokkaanse Nederlanders onderdeel uitmaken van onze samenleving. Ze stromen steeds meer door naar goede banen. Het worden vanzelf je collega’s of bazen. En dan kun je er niet meer omheen.”

Marokkaanse Nederlanders claimen burgerschap, zegt Nourdin El Ouali, lijsttrekker van Nida, een nieuwe partij in Rotterdam geïnspireerd door de islam. Ook hem viel de „volwassen” reactie op. Tegelijkertijd verbaast het hem niet. „Het is een nieuwe generatie die niet afwacht wat ze toegewezen krijgen maar een eigen plek claimt. Ze zijn zelfverzekerd. Daarom reageren ze niet als slachtoffer.”

En de criminele Marokkanen dan, waar Geert Wilders het in tweede instantie over had? Moeten Marokkaanse Nederlanders zich daarover schuldig voelen? Feit is dat er een oververtegenwoordiging is in de misdaadstatistieken, een gegeven waar mensen op wijzen, en niet alleen PVV-aanhangers. Een verschil dat grotendeels verdwijnt als er wordt gecorrigeerd naar sociaal-economische omstandigheden. „Er bestaat wel een collectieve verantwoordelijkheid, maar geen collectieve schuld”, zegt El Ouali. „Niet alleen rechts Nederland heeft grote moeite met rotjochies. Dat heeft iedereen. Criminelen moet je hard aanpakken. Van welke afkomst dan ook.”

El Ouali hoopt dat de autochtone Nederlanders met de Marokkanen mee emanciperen. Na de uitspraken van Wilders liep opeens half Nederland in een T-shirt met: Ik ben Marokkaan. Ook politici die zich niet eerder krachtig tegen Wilders uitspraken. Hoe standvastig zullen zij zijn in hun steun?

Hij hoopt ook dat de loyaliteit van zijn zoontje niet meer te discussie zal staan. Aan hemzelf werd in de Rotterdamse raad nog gevraagd of hij zijn Marokkaanse paspoort zou willen inleveren. Ook Lamyae Aharouay wordt vaak gevraagd een keuze te maken tussen de twee landen: „Voel je je meer Marokkaans of meer Nederlands? Of bij een WK voetbal: ben je voor Nederland of Marokko? Dit soort vragen wil ik niet meer beantwoorden,”