Compromiskandidaat mag straks Oranje doen

Niets zo veranderlijk als de voetbalwereld. Toch maakte de KNVB maar meteen twee bondscoaches bekend. Eerst Hiddink, dan Blind.

In een wereld waar de waan van de dag regeert, is de gelijktijdige benoeming van een bondscoach én diens opvolger een opmerkelijke zet van de KNVB. Volgens de voetbalbond wordt met de aanstelling van Guus Hiddink (na het WK) en Danny Blind (na het EK 2016) de toekomstvisie voor de langere termijn bewaakt. Maar de vraag is of Blind over tweeënhalf jaar daadwerkelijk de nieuwe bondscoach is.

Directeur betaald voetbal Bert van Oostveen sloot vrijdag de zoektocht naar een opvolger van Louis van Gaal af met een compromis, waarvan de contouren al maanden op straat lagen. Vanaf het moment dat Hiddink zich opwierp na zijn ontslag bij de Russische club Anzji, gold hij als enige kandidaat. Om kritiek op de terugkeer van de 67-jarige Hiddink te ondervangen, wordt de ervaren coach gepresenteerd als toptrainer én als leermeester van een jongere coach.

Illustratief voor deze constructie is dat de KNVB eerder Ronald Koeman als opvolger van Hiddink voor ogen had, maar die paste. Het element van opleiding bleef in de functieomschrijving van Hiddink, met Blind als de leerling die op voorhand tweede keus is achter Koeman. „De afgelopen periode bewees Blind bij de KNVB zijn meerwaarde. De komende twee jaar krijgt hij de kans onder leiding van Hiddink verder te groeien”, aldus Van Oostveen in een persbericht.

De KNVB heeft Blind als bondscoach voor na het EK van 2016 vastgelegd, tot en met het WK in 2018 in Rusland. Maar was het niet dezelfde KNVB die in december 2011 vol trots Bert van Marwijk zijn contract liet verlengen tot 2016? Na het mislukte EK van 2012 was de positie van de bondscoach echter onhoudbaar geworden. Met hem verdwenen ook diens assistenten.

De afgelopen twee jaar conformeerde Blind zich als assistent bij Oranje aan het beleid van Louis van Gaal. Tijdens het WK in Brazilië zal hij komende zomer als diens rechterhand fungeren – met alle consequenties van dien. Een echec op het WK zal ook op Blind afstralen. De KNVB heeft immers een plek in de halve finales als doelstelling geformuleerd. Ook zal de status van Blind als assistent bij Oranje de komende jaren anders worden, nu hij aangewezen is als troonopvolger. Een hulptrainer moet soms in de schaduw van de hoofdcoach een luisterend oor bieden aan spelers. Als toekomstig bondscoach is dat lastiger.

Het Nederlands elftal heeft in het verleden vaker als leerschool voor nieuwe coaches gefungeerd. Zo gold Dick Advocaat in het verleden als de leerling van Rinus Michels en waren Koeman, Frank Rijkaard en Johan Neeskens assistenten van Hiddink in diens eerste tijdperk als bondscoach van 1994 tot 1998. Niet eerder werd op voorhand al een opvolger van een bondscoach aangewezen. De benoeming van Rijkaard en diens assistent Neeskens vond pas na het succesvolle WK van 1998 plaats. Nederland haalde in Frankrijk destijds de halve finales.

Het is niet voor het eerst dat Blind wordt opgeleid als hoofdtrainer. Als oud-voetballer van Ajax kwam hij bij de Amsterdamse club in diverse functie terug. Blind was achtereenvolgens directeur spelersbeleid, trainer van de A1 en hoofd jeugdopleidingen voordat hij in 2005 als opvolger van Ronald Koeman werd aangesteld. Een onverdeeld succes werd dat laatste niet. Blind werd na één seizoen alweer afgezet. Daarna was hij nooit meer de eindverantwoordelijke bij een eerste elftal. Blind, die 55 jaar wordt als hij begint als bondscoach, geldt allerminst als het boegbeeld van een nieuwe generatie coaches.

Blind bekwaamde zich de afgelopen jaren bij Sparta en Ajax, de enige twee clubs waar hij gewerkt heeft, vooral als technisch directeur. Hij wekte de toorn van Johan Cruijff door zich, zonder diens medeweten, aan te sluiten bij een nieuwe Ajax-directie onder leiding van Van Gaal. De benoeming werd via een rechtsgang verijdeld door het kamp-Cruijff, met als gevolg een pijnlijke breuk tussen Blind en de club waarmee hij in 1995 de Champions League won. Van Gaal haalde zijn voormalige aanvoerder in 2012 als assistent naar Oranje. Hij roemt hem de laatste jaren als zijn „meesterscout”.

Blind debuteerde onder Cruijff bij Ajax en was als voetballer later captain in elftallen van Van Gaal en Hiddink. De vrije verdediger stond bekend als een tactisch sterke speler. Hij won met Ajax de drie verschillende Europa Cups en de wereldbeker. Blind kwam 42 keer uit voor Oranje. Na het EK van 1996 kwam er een einde aan zijn interlandloopbaan. Op dat toernooi was hij één van de vertrouwelingen van Hiddink.

Een bondscoach van het Nederlands elftal wordt geacht als ambassadeur van de voetbalbond op te treden in het buitenland. Blind beschikt vooralsnog niet over een dergelijk profiel. Blind is minder charismatisch dan Van Gaal of Hiddink en zal zich onder people manager Hiddink de komende twee jaar de juiste communicatieve eigenschappen eigen moeten maken. Als assistent blijft hij onder Hiddink samen met assistent Ruud van Nistelrooy echter in de luwte.

Blind komt bij het Nederlands elftal zijn zoon Daley tegen. Dat kan voor een bondscoach een complicerende factor worden. Vooral als de resultaten tegenvallen komt de relatie tussen vader en zoon onder een vergrootglas te liggen. Zoals die tussen Van Marwijk en diens schoonzoon Mark van Bommel tijdens het laatste EK in Polen en Oekraïne. In het voetbal regeert nu eenmaal de waan van de dag – dat zal in de zomer van 2016 niet anders zijn.

    • Fabian van der Poll
    • Koen Greven