Ondemocratische Xi krijgt te veel ruimte in Nederland

De Chinese president Xi Jinping krijgt in Nederlands belangrijkste dagblad een spread om zijn zeer oppervlakkige en ongedefinieerde wereldbeeld Europakundig te maken. Dezelfde leider die door zijn eigen beveiligers wordt afgeschermd tegen demonstranten in nota bene Amsterdam.

Xi Jinping is de leider van ’s werelds grootste on-democratie. De 1,3 miljard Chinezen hebben geen zeggenschap in de keuze van hun leider, en hoewel zij daar niet openlijk over klagen, betekent dat niet dat ze daar blij mee zijn. Door de vriendelijke glimlach van Xi is het kennelijk lastig te bedenken dat Chinezen dezelfde wensen hebben als wij: leven in welstand en vrijheid. Dat eerste is inmiddels voor steeds meer Chinezen bereikbaar, het laatste voor geen enkele Chinees, mede dankzij Xi. Tot zover geen nieuws.

Nieuw is dat het Westen, Europa en Nederland in het bijzonder, ten aanzien van China bij tijden een dubieuze norm hanteert. We willen zo graag geloven dat China bezig is te worden zoals wij, dat wij aan steeds meer van zijn ondemocratische eisen voldoen (waarmee wij steeds meer dreigen te worden zoals zij).

Het ‘opiniestuk’ van Xi in de NRC van 24 maart is er een staaltje van. De enige nieuwswaarde voor het Nederlandse publiek kan zijn dat het inzicht geeft in hoe weinig de leider van ’s werelds tweede economie te melden heeft. Een extra nieuwtje kan zijn dat een Nederlands dagblad hem daar twee pagina’s lang gelegenheid toe biedt.

Want wat heeft Xi eigenlijk geschreven? Het stuk in NRC stond ook op de site van het Chinese Volksdagblad. Lezers van die krant laten dergelijke verhalen ongelezen, gewend als zij zijn aan de holle partijretoriek waarvoor niemand enige rekenschap hoeft te geven. Het zijn Chinese ‘zouden moeten’-verhalen. We zouden moeten dit, we zouden moeten dat. In zulke termen spreken Chinese politici. Het klinkt veelbelovend, maar het verplicht tot niets. Nooit een concreet plan waar echte verantwoordelijkheid uit spreekt; we doen, we besluiten, bleek toen ik de documentaire In de macht van China maakte.

Het beleid en het wereldbeeld van China’s hoogste leiders wordt gevoed door aftastende angst. De weg naar de top, in een land waar het politieke maaiveld karakterloos is, is het resultaat van een leven lang voegen, schikken, draaien en lijmen. Uitgesproken meningen resulteren niet in leiderschap in China. Xi Jinping is het levende voorbeeld van die politieke onzichtbaarheid; een man zonder een aantoonbare visie wiens carrière geen opzienbarende politieke prestaties verraadt. Niet in positieve zin, niet in negatieve zin - en in dat laatste opzicht misschien zijn enige pluspunt voor China en de wereld.

Waarom krijgt zo’n leider dan zo veel ruimte hier, zowel op papier als op straat?

    • Floris-Jan van Luyn