Opinie

Storm in het hoofd

Links: Ontwerp voor het Second Livestock-kippenhok met cilinders.Rechts: De virtuele wereld waarin Second Livestockkippen leven.

Tinnitus is in opmars. Er komt steeds meer aandacht voor deze geniepige kwaal, waarbij het oor suist, piept, fluit, bromt of zoemt. De hele dag door. De hele nacht trouwens ook als je een slechte slaper bent. Naar schatting heeft 1,5 miljoen Nederlanders er in lichte mate last van, lijden 100.000 mensen er ernstig onder en 15.000 van hen zelfs zó ernstig dat ze het zonder therapie niet redden.

Dit waren een paar van de feiten die deze week op een symposium in het Amsterdamse muziekmakerscentrum muzyQ aan de orde kwamen. Tinnitus kan diverse oorzaken hebben, maar lawaai – ook muziek – is een van de belangrijkste.

Er zaten nogal wat muzikanten in de zaal die bezorgde vragen stelden aan een groepje deskundigen. Ook een aan tinnitus verwante kwaal, hyperacusis (het oor dat overgevoelig is voor geluiden), kwam ter sprake. „Mijn tinnitus heb ik redelijk onder controle”, zei een muzikant, „maar ik ben bang dat ik hyperacusis krijg. Ik krijg al last van snaredrums.”

„Angst is een slechte drijfveer”, reageerde audioloog Jan de Laat. „Probeer ontspannen te zijn en er niet aan te denken.” Het is gemakkelijker geadviseerd dan gedaan, maar De Laat kon niet veel anders antwoorden, want er bestaat nu eenmaal nog geen bewezen genezing voor deze kwalen. De patiënten krijgen vaak van hun KNO-arts te horen: „Je moet er maar mee leren leven.”

Op zichzelf is dat een waarheid als een koe; volgens De Laat zal de huidige generatie een afdoende remedie niet meer meemaken. Maar misschien is het wel mogelijk de patiënten met een combinatie van technische middelen en psychische training te laten wennen aan het lawaai, zodat ze het meer als achtergrondgeruis ervaren.

Een methode die daarop gebaseerd is, heet Tinnitus Retraining Therapy, en er zijn mensen die beweren dat zij er baat bij hebben gehad. Eén van hen, de muzikant en dj John van Loon, nam het initiatief voor dit symposium. Hij heeft zelf ernstig aan hyperacusis en tinnitus geleden, maar is ervan genezen dankzij zo’n TRT-behandeling door een audiologe in Gent. Althans, dat beweerde Van Loon in een interview in het AD. Maar in de Volkskrant zei hij later dat hij grotendeels van zijn kwalen af was. „Ik hoor nog weleens een piep.”

Toen ik hem op het symposium het verschil tussen deze verklaringen voorlegde, antwoordde hij dat het interview in het AD op dit punt onjuist was; hij had het dan ook proberen te veranderen, maar dat lukte niet meer. Het klopt dat hij af en toe nog de geluiden van vroeger hoort, maar ze hinderen hem niet meer zo. Hij kan nu ook weer zijn werk doen, zoals een cd maken waarvan hij in muzyQ enkele interessante nummers liet horen. Een ervan heette Just another day en gaat over tinnitus – volgens mij het eerste liedje dat ooit over deze kwaal gemaakt is. „A storm is in my head”, zong hij met zijn soepele stem, „I wish it were outside.”

Hij liet mij de apparaatjes zien die ze hem in Gent lange tijd dagelijks hadden laten dragen: twee generatoren, die eruitzien als gehoorapparaatjes en een zachte ruis voortbrengen, die zich mengt met de ruis van de tinnitus. Op die manier ontstaat gewenning. Droeg hij ze nog? „Het was niet meer nodig”, zei hij blij.

Ik geef het maar door – met de kanttekening dat tinnitus een kwaal is geworden waaraan door deskundigen én minder deskundige deskundigen een (soms) goede boterham kan worden verdiend.

Frits Abrahams