Potje straatvechten met de burgemeester

Als de horizontale programmering van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO), met een herkenbare nadruk op onder meer nieuws en achtergronden, ergens succes heeft, dan is het op Nederland 2. De van de NCRV afkomstige journalist en netmanager Gijs van Beuzekom heeft daar in korte tijd iets neergezet dat respect afdwingt.

Elke weekdag op vaste tijdstippen treffen we er onder meer Nieuwsuur (NOS/NTR) aan, onmisbaar venster op de wereld, maar ook dagelijks minimaal één documentaire van gemiddeld hoog niveau (2Doc) en vier keer per week de harde, lange en actuele interviews van Eva Jinek en Sven Kockelmann in Eén op Eén (KRO-NCRV). Ook is er praktisch dagelijks een onderzoeksjournalistiek dossier, als filiaal van de actualiteitenmagazines Brandpunt (KRO), Dit is de Dag (EO) of Altijd Wat (NCRV). Argos Medialogica van Human is dit seizoen maandelijks te zien.

Die dossiers zijn nog niet allemaal evenwichtig en to the point. Er sluipt regelmatig ronkende ijdelheid in, van het type: kijk mij toch eens een misstand onthullen of een autoriteit ontmaskeren. Maar verbazend vaak is het wel degelijk raak, dat wil zeggen dat de eigendunk van de verslaggever geschraagd wordt door voldoende soortelijk gewicht van de primeur.

Gisteren was er een vermakelijk harde confrontatie te zien in Brandpunt Reporter tussen Jos Slats, een verslaggever uit de school van Kockelmann, en de Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan (PvdA). Onderwerp was de volgens de verslaggever grotendeels mislukte aanpak van ‘criminogene’ activiteiten op de Wallen. In de reportage kwamen onder meer een socioloog en een vrouwelijke raamexploitant aan het woord, die schamperden dat de morele aanpak van postcodegebied 1012 door voormalig wethouder Lodewijk Asscher (PvdA) nauwelijks resultaat had opgeleverd. Er werden geen bordelen gesloten wegens aantoonbare rottigheid, maar alleen door de huisbazen voor extreem hoge bedragen uit te kopen.

Na de electorale nederlaag van het maakbaarheidsbeleid van de PvdA in de grote steden, zal op vele terreinen de verbittering en hoon van de slachtoffers in kaart gebracht gaan worden. Maar Van der Laan, een prettig soort verbale straatvechter, geeft zich niet zomaar gewonnen. Hij blaast terug tegen Slats, zegt dat dit gesprek wel een verhoor lijkt en vraagt retorisch of de interviewer soms een voorstander is van vrouwenhandel of uitbuiting.

Het zijn precies de morele chantagemiddelen die socioloog Laurens Buijs aanvoert als hoofdbezwaar tegen project 1012, dat hij vergelijkt met de Amerikaanse war on drugs.

Uiteindelijk wint Slats het gevecht gemakkelijk op punten, althans in de montage van de redactie. Dat is een belangrijke kanttekening, want er wordt wel erg geknipt en gesprongen in het gesprek. Zo wordt de context van Van der Laans retorica niet helemaal duidelijk, het kan best zijn dat hij bijvoorbeeld iemand anders citeert.

Er volgt nog een tweede deel van het dossier en dan weten we misschien meer. De huidige vicepremier Asscher wordt niet bevraagd, maar we weten niet of dat wel geprobeerd is. Gebrek aan transparantie is een kinderziekte van de broertjes en zusjes van Zembla (VARA).