Poetin heeft de band tussen de NAVO-landen versterkt

President Obama had een heldere boodschap, toen hij deze week in Europa bij verschillende gelegenheden sprak over de hoog opgelopen spanningen met Rusland. Amerika en de NAVO zullen pal staan voor iedere lidstaat van het bondgenootschap die bedreigd wordt. Dat is „de plechtige verplichting” die alle landen van de NAVO zijn aangegaan. Een aanval op één lidstaat zal beschouwd worden als een aanval op alle lidstaten, zoals het beroemde artikel 5 van het Handvest bepaalt. Aan die belofte zullen we altijd vasthouden, verklaarde Obama woensdag in Brussel. „Lidstaten van de NAVO zullen nooit alleen staan.” Dat kan betekenen dat de NAVO militair in actie moet komen, had hij een dag eerder in Den Haag al gezegd. „Want dat is de kern van de NAVO.”

Met die boodschap beoogde de Amerikaanse president twee dingen. Het was een verzekering aan NAVO-lidstaten die zich sinds de Russische annexatie van de Krim ernstige zorgen maken, zoals de Baltische staten: jullie NAVO-lidmaatschap is geen lege huls. En tegelijk gaf Obama hiermee een waarschuwing aan Rusland: kom niet aan onze bondgenoten, ook al hebben sommige van hen aanzienlijke Russische minderheden binnen hun grenzen.

De wederzijdse solidariteit is inderdaad al 65 jaar de basis van de alliantie en zou dus eigenlijk vanzelf moeten spreken. Maar sinds het einde van de Koude Oorlog is die „plechtige verplichting” in veel lidstaten, waaronder Nederland, op de achtergrond geraakt. We hadden op het Europese continent immers niets meer te vrezen?

Maar nu heeft Rusland zich een deel van Oekraïne toegeëigend en verklaard dat het zich het recht voorbehoudt ook elders Russische minderheden ‘te hulp te komen’. Het gevolg is dat niet langer alleen de Balten, Polen en andere Oost-Europeanen zich bewust zijn van de dreiging uit Rusland. Ook landen die Rusland vooral als zakelijke partner zagen, zijn geschrokken. Zo heeft president Poetin onbedoeld de band tussen de NAVO-landen versterkt.

Net zoals we als individuele mensen onze verantwoordelijkheden moeten nakomen, moeten we dat ook als landen doen, zei Obama woensdag. We kunnen er niet vanuit gaan dat anderen dat wel voor ons opknappen. Daarmee deed de president een appèl op zijn bondgenoten om de NAVO en de „plechtige verplichting” serieus te nemen. Allereerst is, ook in Nederland, daarvoor nodig dat het besef terugkeert dat we in een wereld leven waarin het helaas noodzakelijk is om een serieuze krijgsmacht te hebben. Dat betekent tegenwoordig: een krijgsmacht die intensief samenwerkt met legers van bondgenoten. Als dat besef weer leeft, zal ook duidelijk zijn dat daar geld voor uitgetrokken moet worden.